NAONED, SENEGAL

 

TAOLENN

 

-DANEVELLOŁ AL LEVRIG

 

1.DIAL GWREG

2.BUS

3.PESK EBREL

4.LONTEGEZH

5.BEAJ DA ROAZHON

6.AR PRIŃS HAG AR BAOUREZ

7.KER IS

8.GOUDE AN EMGANN

9.NAONED, SENEGAL

10.MILINEREZ AET DA LADY

11.SKINWEL

 

-YEZHADUR AN DANEVELLOŁ

-GERIAOUEG

 

        Savet eo bet ar skridoł-mań gant evit studierien eil bloavezh hag implijet int bet e kentelioł-noz Sav-Heol a-raok bezań embannet.

        ÓPep gwir miret strizh gant Sav-Heol.

DIAL GWREG

 

        Ma mignon Kerloc'h-Omnes, an enklasker brudet, a oa ganin en devezh all o tebriń pep a bizza yen en ur preti nevez digor e kreiz-kźr, pa lavaras en ur lenn ar gazetenn:

        « Sed a zo souezhus, Gwazhdon.

        -Petra zo souezhus? a c'houlennis en ur deurel ur sell heuget ouzh ar moc'haj em asied.

        -Sellit, doktor », a respontas en ur ziskouez din ar gemennadenn.

        Ha me da lenn, e keit ma oa-eń o tebriń gant plijadur an dra dońjerus a oa bet lakaet dirakań.

        Ur c'harr-tan Mercedes a oa bet lakaet e gwerzh, hag ar priz warnań a oa kant lur. Kant lur gall nemetken.

        Kenkent hag echu gantań e asiedad, ha ma hini ouzhpenn, paeet ganin boued fall ha gwin trenk hon daou bred, ez eas Kerloc'h-Omnes da bellgomz, da gemenn ar c'heloł d'hon mignon Steven Pilgerc'h a oa o klask ur Mercedes kozh evit ur film nevez.

 

        Hag ar filmaozer ha mont da welout ar c'harr e ti an hini en doa lakaet e werzhań.

        E-barzh ur genkiz tostik da greiz-kźr e oa. Ur vaouez daou-ugent vloaz bennak dezhi, gwisket kran, a zigoras an nor pa sonas. Evel ma c'halle Pilgerc'h gwelout ne oa ket e ti tud eus ar re baourań.

        « Ma c'harr-me n'eo ket, emezi. D'am gwaz eo hennezh. Met lavarout a c'hallan n'eo ket ur farsadenn tamm ebet. Deuit ganin da welout."

        Pa voe digoret dezhań ar c’harrdi e chomas da sellout ouzh ar c'harr glas-lufr, unan nevez diouzh e welout, hag a gouste tri c'hant mil lur d'an nebeutań.

        « Prenet eo bet daou vloaz zo, met ruilhal n'en deus ket graet kalz.

        -Iskis e kavan an afer, eme Bilgerc'h. Sur oc'h n'eus fazi ebet eus ho perzh?  Deuet e oan da welout ur c'harr a werzhit kant lur, hervez ar gazetenn.

        -Fazi ebet, eme ar vaouez. Sed amań ar paperioł hag an alc’hwezioł, ma roit din ar priz a c'houlennan. »

        Nec'het e oa ar filmaozer, un den onest evel n'eus ket kalz, o welout pegen nebeut a c'houlenne, ha nac'h a reas da gentań. Met pennekoc'h egetań e oa ar vaouez.

 

        « Gant ma Mercedes nevez eta on deuet d'ho kwelout », eme Bilgerc'h da Gerloc'h-Omnes, a oa nevez krog da c'hoari echedoł ganin. « Gallout a rit sellout dre ar prenestr: aze emań, e korn ar straed. Sed un istor  a c'hallfe plijout deoc'h, Kerloc'h. Sońjit 'ta! Aet eo kuit he gwaz gant ur vaouez all da Vro-Vrazil. Ha petra en deus graet ar genaoueg-se, nemet skrivań dezhi da c'houlenn diganti gwerzhań e garr. Ha kas an arc'hant dezhań du-hont. 

        -Ha graet he deus, evel just,  eme Gerloc'h-Omnes.

        -Hep mar ebet, » eme e vignon.

        -Laouen e vo egile gant e gant lur. Gallout a rafes ober ur film gant an istor-se. »

        -Setu dres pezh am boa sońjet. Dial gwreg, e vo e anv. Un istor polis e vo. Ezhomm am bo ac'hanoc'h.

        -Pa garot, eme Gerloc'h-Omnes. Koll oc'h adarre, Gwazhdon, ma mignon kaezh. C'hwi a baeo ar pred a-benn arc'hoazh.

        Chom a raen da sellout ouzh ar c'hoari. Heuget e oan.

        Kant lur!

        Priz daou bizza yen an deiz all.

 

 

 

GOULENNOŁ

1. Piv eo tud an istor-mań?

2. Piv a gont an istor?

3. Pelec'h emaint pa  grog an istor?

4. Oc'h ober petra emaint eno?

5. Petra a reas Kerloc'h-Omnes?

6. Petra a reas Pilgerc'h?

7. Petra a reas ar vaouez?

8. Petra a goust kant lur? Souezhus e oa? Perak?

9. Pelec'h ez echu an istor?

10.Perak he doa graet ar wreg? Perak?

11.Perak e oa heuget Gwazhdon?

 


 

BUS

 

        Goulenn a rit diganin kontań deoc'h petra zo c'hoarvezet ganin. Fellout a ra deoc'h gouzout perak ne gredan ket mont er-maez eus ma c'hambr ken, perak e krenan, hag e klaskan kuzhat, pa welan ur bus o tremen. Klevit eta.

 

        Digwener diwezhań e oan bet o welout ur film e kreiz-kźr. Hanternoz e oa pa oan o vont d'ar gźr ma-unan, war ma zroad, rak kustum on da gerzhout, ha pa vefen skuizh.

        N'eo ket skuizh avat, divi e oan. Santout a raen e-barzh ma divhar pouez ar banneoł bier. Ya, rak ne oan ket chomet ouzhpenn un hantereur er sinema, ken torr-penn em boa kavet ar film. Aet e oan d'evań ur werennad en un davarn nevez diouzh ar c'hiz. Eno em boa kavet ur mignon kozh, unan  n'em boa ket gwelet abaoe bloavezhioł, hag a-benn ar fin em boa bet mil boan o vont kuit, hag un hanter sac'had ganin ouzhpenn. Ma!

        Er-maez e oa krog glav d'ober, glav-pil, ha ne oa nemet ur porpant voulouz tanav ganin. Gleb-teil e oan en ur ober daou vunut.

        Troet em boa a-zehou goude tremen a-dreńv an ti-kźr, ha petra am boa gwelet dirakon? Gouleier ur bus o c'hortoz. Ha me mont e-barzh.

 

        Ma-unan e oan. Azezet e oan er penn a-dreńv, kavet em boa ur gazetenn vruderezh lous dindan ma zreid, ha krog e oan da lenn, da bouezań butun kentoc'h.

        Pa'm boa klevet trouz ar c'heflusker e oan dihunet un tamm. Gwelet em boa e oan ma-unan dalc'hmat, den all ebet er bus. Sellet em boa ouzh ar blenier er penn all.

        Santet em boa ar spont o redek dre ma c'horf, hag ar c'hwezenn yen o verań war ma zal. Gwir eo ne oa nemedon er bus. Gwir eo e oan ma-unan-penn, ha ne oa den ebet ouzh ar rod-stur! Du-hont war gador ar blenier ne welen den ebet! Met ar bus a oa o vont, war-eeun, ha tizh gantań a-benn neuze.

        Spouronet e oan. Huchal a raen. "C'hoant am eus da ziskenn! Laoskit-me da ziskenn!" Met derc'hel a rae da vont, buan, ha me krog em c'hador, ha reut ma divrec'h gant ar spont.

        A-greiz-holl e oa chomet ar bus a-sav dirak an ospital, hag an nor o tigeriń trumm.

        Ma divhar o krenań dindanon e oan en em strinket er-maez dindan ar glav. Kenkent e oa aet ar bus war-raok.

        Redet em boa betek ar gźr, er c'harter a-drek an ospital. Dek munut dindan ar c'haouad dour.

        En deiz war-lerc'h e oan chomet em gwele gant an derzhienn.

 

        Diskouezet hoc'h eus din pennad ar gazetenn. Lennet em eus e oa bet laeret ar bus 56B gant ur paotrig 11 vloaz, goude ur bariadenn sot gant e vignoned. Taolet en doa ar bus er stźr, emezoc'h, e-kichen an ospital, ha darbet e oa bet dezhań bezań beuzet.

        N'on ket evit krediń an istor-se.

       

        Gwelout a rit ar busoł-se o tremen war ar straed dirak ma frenestr. Sur oc'h ez eus tud o vleniań anezho holl?  Darn anezho, a lavaran-me, n'eus blenier ebet enno. Hag ar veajourien a sav enno, daoust ha laosket e vezont da ziskenn un tu bennak?

        A-hed an deiz e sellan outo o tremen. O klask war ma lerc'h emaint. Ur wech, dre fazi, o deus laosket unan bennak da vont. Bremań e fell dezho adtapout ac'hanon. Adtapout preizh kollet an Ankou.

        Rak gouzout a ran e oan bet sammet gant karr an Ankou en noz-se. Ha sur on e oa goullo. N'ouzon ket perak em boa gallet diskenn eus ar bus a-raok kouezhań gantań er stźr, na penaos e oan deuet a-benn d'en em laerezh eus e grabanoł. Un dra zo sur: un dro all n'em bo ket kement a chańs.

        Setu perak e nac'han kuitaat ma c'hambr. Emaint aze, er-maez, ouzh ma gortoz.

 

 

GOULENNOŁ

1. Perak emań an den o kontań un istor?

2. Petra a ra pa wel ur bus? Perak?

3. Petra en doa graet digwener?

4. Perak ne oa ket chomet er sinema?

5. Petra en doa graet neuze?

6. Perak e oa aet er bus?

7. Petra en doa graet er bus?

8. Perak e oa bet spontet?

9. Petra en doa graet pa oa chomet a-sav?

10.Perak en doa tapet terzhienn?

11.Petra a oa skrivet er gazetenn?

12.Petra a sońj an den diwar-benn ar busoł bremań?

 

PESK EBREL

 

1. UL LIZHER

 

        Dihunet on hiziv gant kan plijus an evned ha trouz bouzarus ur morzhol-pigell.

        Nav eur eo, hag ar Meurzh zo hiziv. Gwelout a ran an heol dre ar prenestr: splannań a ra war an toennoł gleb. Glav zo bet, met kaer e vo an amzer hiziv.

        En ti n’eus trouz ebet. Ma-unan emaon. Aet eo ma mamm ha ma zad da labourat, ha ma c’hoar zo er skol.

        Sevel a ran. Gwiskań a ran ma sae-gambr ha ma chaosonoł, ha diskenn a ran goustad gant ar skalieroł. Chom a ran a-sav dirak dor an ti da sellout ouzh al lizhiri zo e-barzh ar voest.

        Tri lizher zo: unan e-barzh ur golo bras, ha daou e-barzh ur golo bihan. An hini bras gell zo evit ma zad: Yann Halegouet zo skrivet warnań. An hini bihan roz evit ma c’hoar Berc’hed. Hag an hini bihan glas, a welan, zo evidon-me, Herve Halegouet.

        N’ouzon ket perak, ne blij ket din liv ha stumm ar golo bihan-se. Anv un urcher zo warnań. Ernest Kerampont. N’ouzon ket perak ivez, ne blij ket din an anv-se.

        Lakaat a ran ma lizher e godell ma sae-gambr, adlakaat a ran ar re all er voest, ha mont a ran da ober  ur banne kafe: hini kreńv, evel just, evel ma plij din evań diouzh ar beure.

        Lakaat a ran dour da dommań. Ret eo din malań kafe bremań, rak ma mamm ne selaou ket ac'hanon ha ne bren ket kafe malet gwech ebet.

        Ober a ran ar c’hafe en ur zebriń ur grampouezhenn gant kaotigell avaloł.

        Tennań a ran ma lizher eus ma godell. Digeriń a ran anezhań. Prest eo ar c’hafe bremań. Azezań a ran da lenn ha d’evań ma banne.

 

 

2. UR CHEKENN.

 

Biskoazh kemend-all!

Pebezh fromadenn!

        Ur chekenn zo  e-barzh, ha war ma anv, mar plij!

        N’eo ket ur chekenn kant lur. N’eo ket ur chekenn mil lur. N’eo ket ur chekenn pemp mil  lur ivez. Ur chekenn dek mil lur, tudoł kaezh!

        Ul lizher zo gant ar chekenn. Gant Ernest Kerampont, an urcher, eo skrivet. Gantań, pe gant e sekretourez, ne vern. Displegań a ra eus pelec’h e teu an arc’hant. Eus ur voereb kozh, o chom e Naoned.

        Ur voereb kozh din zo marvet nevez zo ha laosket he deus dek mil lur din, peogwir n’he doa bugel ebet, ha peogwir  he doa sońj bezań gwelet ac’hanon pa oan bihan ha koant. Me n’em eus  ket sońj eus ar voereb-se, Madalen Soubigou hec’h anv, met gwir eo e oan koant pa oan bihan.

        Gouzout a ran ivez ne vez ket troet an urcherien da farsal, ha plijout a ra din lizher an Aotrou Ernest Kerampont, un anv brav, a gavan.

 

 

3. AN HUŃVRE

 

        Kregiń a ran da sońjal e-barzh an arc’hant-se. Gwelout a ran peseurt traoł a c’hallin ober ganto. Hir eo al listennad. Gallout a rin prenań kalz traoł. Ne vo ket diaes dispign an arc’hant-se.

        Met da gentań em eus un dra a-bouez d’ober. Rak re ziwezhat eo da vont da labourat. Ha n’on ket gwisket na gwalc’het c’hoazh.

        Kemer a ran ar bellgomz. Gervel a ran ma mestr, an Aotrou Anton Berrec’houg, rener ar stal ardivinkoł tredan, e-lec’h ma labouran abaoe ur sizhun. Ul labour displijus, ma’z eus unan.

        Lavarout a ran on klańv. Lavarout a ran em eus terzhienn, peogwir em boa tapet riv dindan ar glav yen dec’h da noz. Glav a oa dec’h pa oan o tont er-maez eus ar stal, glav-pil, ha gleb-teil e oan.

        Goulenn a ra Berrec’houg a-benn pegeit e vin pare, hag a-benn pegoulz e c’hallin dont da labourat en-dro. Respont a ran n’ouzon ket c’hoazh, rak gortoz a ran ar medisin. Gouzout a ran kontań gevier, met se ne lavaran ket dezhań.

        C’hoant am eus da c’hervel ma zad ha ma mamm ivez. Met ne vint ket plijet peogwir n’on ket aet o labourat hiziv. Klevout a ran anezho o lavarout: « N’eus ket ur sizhun ec’h eus kavet al labour-se, ha kavout a rez an tu da chom d’ober teil tomm, lochore bras.» Peogwir emań kont evel se ne lavarin netra dezho, setu! Na d’am c’hoar ivez, peogwir e c’houlenno diganin prenań ur bern traoł dezhi, ur re votoł-ruilh, ur porpant ler, ha me’oar petra c’hoazh. Ha pa lavarin dezhi n’hallin paeań netra dezhi e krogo da ouelań, sur, hag e vo ret din plegań evel kustum. Ne lavarin netra dezhi, setu. Hag ar voereb n’anaveze ket anezhi n’eus forzh penaos, peogwir e oa ganet pemp bloaz war ma lerc’h. Ha ne oa ket ken koant ha me pa oa bihan.

        Goude gwiskań ma dilhad on bet oc’h ober un dro e kźr. Da gentań on aet betek ar bank da gas chekenn ar voereb. Kalz a dud a oa, n'em eus ket bet c'hoant da chom da c'hortoz. Laket em eus chekenn ar voereb en ur golo-lizher ha taolet ar golo e boest ar bank.

        Goude on bet o tebriń ma merenn en ur preti ker, hag evet em eus gwin mat evel just. Un tammig mav e oan o sevel diouzh taol, ne oa ket displijus.

        Kentań tra am eus graet goude eo prenań ur gitar tredan. N’ouzon ket seniń c’hoazh, met arc’hant a-walc’h am eus da baeań kentelioł. Ha deskiń a rin buan, n’eus forzh penaos.

        Goude-se em eus prenet dilhad nevez diouzh ar c’hiz. N’hallan ket mont da zańsal d’ar sadorn gant ma dilhad labour, ma gwiskamant glas ha ma c’hravatenn ruz. Neuze em eus prenet ur gwiskamant roz, ur roched mouk hag ur gravatenn heńvel. Dispar evit merc’heta.

        Prenet em eus c’hoazh un toullad pladennoł sonerezh « country », levrioł skeudennoł diwar-benn Hollywood hag ar filmoł western: sot on ganto.

        Sońjet em eus ivez e c’hallin prenań ur c’harr bihan marteze, ha kavet em eus brav ar vuhez. Gant an tamm arc’hant am eus laket a-gostez er bank,  ha gant ar gwenneien a c’honezin er stal, em bo peadra, a sońjan.

        Ma! ret e vo mont da labourat adarre. Sońjet em eus neuze e-barzh ma moereb Madalen. N’on ket bet o welout anezhi e Naoned gwech ebet, gwir eo, met kavet em eus e c’hallje bezań roet din un tammig muioc’h a arc'hant memes tra. Petra a c'haller prenań hiziv gant dek mil lur?

        Met moerebed all am eus moarvat. Ret e vo din goulenn digant ma zud.

 

 

4. UL LIZHER ALL

       

        Hiziv em eus bet pevar lizher bihan, hag unan bras. Diwar-benn ar memes tra int o-fevar. Ar chekennoł am boa roet da brenań ma frenadennoł  zo bet adkaset d’am bank. N’eus ket arc’hant ken war ma c’hont. Dle am eus zoken. Ret eo din dont en-dro d’ar stalioł-se da baeań!

        Da gentań ne gomprenen ket. Ne welen ket petra e oa.

        P’am eus digoret ar pevare lizher avat em eus komprenet diouzhtu.

        Pesk Ebrel zo skrivet war un tamm kartońs melen. Neuze em eus bet sońj. Chekenn ar voereb Madalen am boa bet dimeurzh tremenet! D’ar c’hentań a viz Ebrel!

        Ma kavan piv eo ar genaoueg en deus kaset al lizhiri sot-se din e kousto ker dezhań. Ne garfen ket bezań en e votoł.

        Emań o vont da gaout war e fri. Sur ha n'eo ket marteze!

 

 

GOULENNOŁ

1.          Piv a gont an istor? Gant petra eo dihunet? Pelec’h emań?

2.          Penaos eo an amzer? Kalz tud zo en ti? Perak?

3.          Petra a ra ar paotr neuze? Petra a ra dirak boest al lizhiri?

4.          Pet lizher a gav e-barzh? Lenn a ra e hini diouzhtu?

5.          Petra a ra a-raok?

 

6.          Petra zo e-barzh ar golo? Piv eo Ernest Kerampont?

7.          Petra en deus skrivet en e lizher?

8.          Piv zo o chom e Naoned?

9.          Perak he deus laosket arc’hant gant Herve Halegouet?

 

10.    E-barzh petra e sońj Herve?

11.    Petra en deus d’ober? Perak?

12.    Piv eo Anton Berrec’houg?

13.    Penaos e kav Herve e labour?

14.    Petra a lavar er bellgomz?

15.    Petra a c’houlenn ar mestr? Petra a respont Herve dezhań?

16.    Gervel a ra Herve e dud? Perak?

17.    Lavarout a raio d’e c’hoar en deus bet arc’hant? Perak?

18.    Petra a ra goude pellgomz? Ha goude?

 

19.    Perak e pren ur gitar?

20.    Ur gwiskamant penaos a bren? Perak?

21.    Petra en deus c’hoant da brenań c’hoazh?

22.    Arc’hant a-walc’h en deus?

 

23.    Lizheroł plijus en deus bet Herve?

24.    Petra a rank ober?

25.    Petra zo e-barzh ar pevare lizher?

26.    Petra en deus c’hoant Herve d’ober bremań?

 


 

LONTEGEZH

 

 

        Daoust ha buhez zo, ahont, war ar planedennoł all? Gallout a raimp respont un deiz  marteze a drugarez da labour daou skiantour breizhat, Alan Keromnes ha Yann ar C’halvez, eus Skol-Veur Brest. Ar re-mań a studi pobloł koadoł meur Amerika ar C’hreisteiz abaoe dek vloaz. Bet int o vevań e janglenn an Amazon e-pad ugent miz, ha kontet o deus o beajoł da gazetennerien Radio Breizh Izel. Gallet o deus ar selaouerien klevout an istor souezhus-mań.

 

        « E Brazil e oamp, e kźr Manaus, e kreiz bro an Amazon, pa hor boa klevet komz eus ur c’hleńved nevez spontus a oa erruet e bro an Indianed, eme Alan Keromnes. Tud a oa marvet trumm eno, ha nec’het-bras e oamp. Fellout a rae dimp gouzout perak e oant marvet.

        « Feurmet hor boa bagoł. Klasket hor boa ambrougerien, karget boued, hag aet e oamp war ar stźr veur, betek bro an Indianed eta, da glask kompren petra a oa c’hoarvezet. »

        « Ur sizhunvezh e oamp bet o veajiń war ar stźr. Ur veaj hir ha skuizhus. An eizhvet devezh e oamp erruet er gźriadenn e oamp o klask. »

 

        Goulennet o deus kazetennerien Radio Breizh Izel peseurt degemer a voe graet dezho neuze gant an Indianed.

        « Aon hor boa un tammig da gentań, met mat oamp bet degemeret ganto, en deus displeget Yann ar C’halvez. Kanet hor boa, ha dańset ganto a-hed an noz. Poan-vlev hor boa bet ivez goude, abalamour d’ar pezh hor boa evet: ur seurt bier iskis graet gant maniok. Goulennata an Indianed hor boa graet memes tra en deiz war-lerc’h. Lavaret o doa dimp e oa marvet seizh den gant un droug-kof spontus. Sur omp bremań e oa c’hoarvezet un dra bennak digredus e kźriadenn an Indianed-se. »

 

        Tud eus ar meuriad o doa kontet neuze d’ar skiantourien e oa degouezhet ur beajour bihan dizrouk, glas e groc'hen ha melen e lagad, e-barzh ul labous bras lugernus evel an heol, ur seurt aerlestr ruz-kouevr eta, ha komzet en doa outo en o yezh. Lavaret en doa dezho e oa deuet eus ur blanedenn all da saludiń tud an douar, peogwir e oant amezeien dostań e blanedenn. Spontet e oa bet tud ar meuriad gant e gomzoł, ha kouezhet e oant war bennoł o daoulin en ur grenań gant ar spouron, rak sońjal a raent e oa un doue drouk deuet da gastizań pobl an Indianed.

        Ar strobineller avat a oa savet droug ennań o welout kement-se, ha tagań a rae gant ar warizi. Gourc’hemennet en doa d’ar meuriad lazhań ha debriń an aerlestrour bihan a oa deuet, emezań, da laerezh o bugale hag o gwragez diganto.

        Lazhet e oa bet ar paour kaezh den eta, a daolioł saezh hag a daolioł kontell. Laket e oa bet ouzh ar ber, ha rostet war un tan bras. Seizh e oant bet neuze o tebriń ar beajour dinoaz. Ha gant o seizh buhez o doa paeet o zorfed hag o fred.

        Ar strobineller avat zo chomet yac’h ha divac’hagn, rak n’en doa debret tamm ebet. E-keit ma oa an dud o koaniań e oa aet e-unan er janglenn. N’en deus ket lavaret petra en doa graet, met n’eo ket bet gwelet an aerlestr abaoe ken ivez. Kaset eo bet gant ar speredoł drouk, hervezań.

        Lavarout a ra an daou vreizhad ne vez ket debret kig tud gant indianed ar meuriad diwar an deiz-se ken.

        Roet eo bet eskern ar beajour bihan d’ar skiantourien, ha degaset in bet ganto da Skol-Veur Brest. Emaint bremań ouzh o studiań pizh.

 

        Gweladennet omp bet marteze eta gant un den eus ar stered, un arallvedad deuet eus ur blanedenn all, evel kannad war an douar. Trist eo sońjal eo kollet e gannadiezh a beoc'h hag a garantez peogwir eo bet debret gant Indianed lontek. Ha gwelloc’h degemer a vo graet d’hon gweladennerien a-benn ur wech all?

       

 

GOULENNOŁ

1. Piv eo Yann ar C’halvez hag Alan Keromnes?

2. Petra a reont evel micher?

3. Abaoe pegeit emaint o studiań an dud-se?

4. Pegeit int bet er janglenn?

5. Penaos e ouzomp o istor souezhus?

6. Perak o doa bet c'hoant da vont da weladenniń an Indianed?

7. Penaos e oa aet ar Vretoned da vro an Indianed?

8. Pegeit e oa padet o beaj war ar stźr vras?

9. Perak o doa aon

10.Fall e oant bet degemeret?

11.Gallet o doa goulennata an Indianed diouzhtu, kenkent hag erruet?

12.Penaos e oa kroget an istor?

13.Perak e oa spontet an Indianed?

14.Laouen e oa ar strobineller?

15.Petra en doa gourmemennet ober?

16.Debret en doa ar strobineller ivez?

17.Pelec'h emań an eskern? Perak?


 

BEAJ DA ROAZHON

 

        Danevell beaj ar Pempvet Klas -B eus Skolaj Gwengamp da Virdi Breizh Roazhon, graet gant Herve Penneg, 13 vloaz, daneveller neptu.

 

LUN

        Emań hon c'hlasad o vont da Roazhon dimerc'her da weladenniń Mirdi Breizh.

        Emań Enora Pennc'hoad o vont d'azezań em c'hichen er c'harr-boutin. Degas a raio Ouest-France he zad ganti, abalamour dimp da gaout un tamm buhez prevez e-kerz ar veaj.

 

MEURZH

        Ur gentel hon eus bet diwar-benn Mirdi Breizh gant an Dimezell Milin-Keravel, hon c'helennerez istor. Lavaret he deus e oa "ur gwir deńzorva eus oberiadurioł Mab-Den". Ne oa den o selaou. An holl a oa o sellout  penaos e lakae he dorn war he bronn gleiz bep tro pa veze o komz gant an treflamm.

 

MERC'HER

        2 eur

        Distro omp eus Roazhon. Ar blenier zo bet gwallskoet gant droug ar gourhent war ar gourhent. Ha me zo bet re skoet evit gallout danevelliń hon devezh en un doare spis ha speredek.

 

YAOU

        Marteze e vo goulennet ouzhin gant ar skol un danevell sklaer ha resis eus pezh zo c'hoarvezet e-keit ma oamp o vont eus Gwengamp da Roazhon hag o tont en-dro, hag e-pad ma oamp eno ivez. Den ebet n'hallfe hec'h ober gwelloc'h egedon. Enora, ha hi leun a berzhioł mat a-hend-all, n'he deus ket nervioł dir eveldon.

 

HON BEAJ DA ROAZHON.

7 eur 00: Savet omp e-barzh ar c'harr-boutin.

7 e 05: Debret ma adlein ganin, evet ur voutailhadig soda digalori.

7 e 10: Harpet ar ar c'harr-boutin dre ma oa klańv Ronan Jegou.

7 e 20: Harpet ar c'harr-boutin evit leuskel Anna Kerangwiader da vont d'ar gablotoł.

7 e 30: Kuitaet ar skol.

7 e 35: Distro d'ar skol da gerc'hat sac'h-dorn an Dimezell Milin-Keravel.

7 e 40: Krog ar blenier da gaout un emzalc'h iskis.

7 e 45: Harpet ar c'harr-boutin. dre ma oa klańv Ronan Jegou adarre.

7 e 55: Tostaet ouzh ar gourhent.

8 e 00 :Harpet ar c'harr-boutin, ar blenier o c'houlenn paouez da dennań an teod ha d'ober ardoł fall d'ar vlenierien kirri-samm gant hon bizied hag hon divrec'h.

8 e 10: Aet ar blenier en gouez, nac'het gantań bleniań war ar gourhent "ma ne zeu ket a-benn ar gelennerien daonet  eus ar vugale".

8 e 20: An Dimezell Milin-Keravel a zeu a-benn da lakaat  an holl d'azezań.

8 e 25: Aet war ar gourhent.

8 e 30: An holl o kanań "Son ar Chistr ", son kanet gant Alan Stivell.

8 e 35: An holl o kanań "Son ar Staot", savet gant ar 4vet klas B.

8 e 45: Ar blenier a ra d'ar ganerien paouez, gant e vlejadennoł.

9 e 15: Gwelout a reomp ar blenier, harpet en ur stal-tireoul, o lonkań ur voutailhadig hini kreńv a oa e godell e borpant.

9 e 30: Emań Ronan Jegou o skignań barrennoł chokolad laeret gantań er stal-tireoul. An Dimezell Milin-Keravel a zibab un tamm chokolad gant kraoń-kelvez. Me hag Enora ne fell ket dimp debriń traoł laeret gant un den ken dońjerus ha Ronan Jegou.

9 e 40: Klańv Ronan Jegou er bus.

9 e 50: Div blac'h e-kichen Ronan Jegou zo klańv ivez.

9 e 51: Nac'het gant ar blenier harpań war ar gourhent.

9 e 55: An Dimezell Milin-Keravel a c'holo an dislonkadennoł gant pajennoł he c'haier-beaj.

9 e 56: An Dimezell Milin-Keravel klańv evel ur c'hi. Lakaat a ran ma brec'h war skoaz Enora rak riv he deus gant ar prenestroł digor-bras.

10 e 30: Gorrekaat a ra ar c'harr-boutin gant al labourioł zo war an hent.

11 e 30: Savet kann etre ar baotred war an azezenn a-drek pa dostaomp ouzh penn ar gourhent.

11 e 45: Echu gant ar c'hann. Kavet louzoł ha merkurokrom gant an Dimezell Milin-Keravel. Torchań a ra ar frioł gwadek hag ober a ra war-dro goulioł ar re c'hloazet. Ronan Jegou e pinijenn e-kichen ar blenier.

11 e 50: Sac'het ar c'harr-boutin tre dirak panell kźr Roazhon.

11 e 55: Trouz gant ar vugale, hini ebet gant ar c'heflusker. Ar blenier zo krog ur barrad elvaj ennań.

12 e 30: Ar c'hlasad zo o kerzhout da vont da gemer ur bus all da vont betek kreiz-kźr. Ar blenier zo chomet da sakreal gant e garr-boutin.

13 e 00: Ar c'hlasad o kerzhout eus an Ti-Post-kreiz betek ar Mirdi.

13 e 15: An Dimezell Milin Keravel o stekiń ouzh dor ur medisin da c'houlenn digantań ober ur sell ouzh empenn Ronan Jegou buan ha buan. Emań ar bredvezeg o paouez mont da zebriń merenn, siwazh.

1 e 30: Aet ar c'hlasad er Mirdi. Herve Penneg hag Enora Pennc'hoad fromet gant nerzh hźrezh ar Sevenadur Hollvedel. Ar re all o redek evel sodien, o c'hoarzhin dirak an delwennoł tud noazh hag oc'h ober ardoł fall d'ar warded.

2 e 15: An Dimezell Milin-Keravel war-nes semplań.

2 e 16: Herve Penneg o c'hervel rener skolaj Gwengamp war-goust ar skol. Emań ar rener e Roazhon, en ur vodadeg e ti ar Rektor ha n'haller ket e zirenkań.

3 e 00: Emań gwarded ar mirdi o c'hronnań skolidi ar Pevarvet B hag ouzh o lakaat da goazezań war ar skalieroł.

3 e 05: Touristed saoz o c'hronnań Herve Penneg da dennań e boltred en ur lavarout eo "ur paotrig koant".

3 e 15: Gwelloc'h an traoł gant an Dimezell Milin-Keravel: kemer a ra penn un droiad da weladenniń kźr gant ar c'hlasad.

4 e 00: Ronan Jegou a lamm en ur foz leun a zour "peogwir en deus poan-dreid". Gleb-teil eo dilhad an Dimezell Milin-Keravel.

4 e 30: Ronan Jegou o vont diwar wel, "da glask ur stal levrioł-revr" emezań.

4 e 35: Erruet ar boliserien, laket ac'hanomp en ur c'harr-polis, kaset da di-kreiz ar bolis, ha graet d'hon c'harr-boutin dont d'hon c'herc'hat. Galvet ganto hon zud, da reiń dezho da c'houzout e vijemp diwezhat. Barradoł elvaj gant Anna Kerangwiader. Enora Pennc'hoad a lavar d'an Dimezell Milin-Keravel eo ur vezh leuskel bugale gant kelennerien evelti. Prest eo an Dimezell Milin Keravel da guitaat ar vicher.

6 e 00: Kavet Ronan Jegou en ur stal levrioł-revr. Tamallet outań bezań laeret koavon da lakaat e ibil da devaat ha daou "hilliger".

7 e 00: Hon c'harr-boutin o kuitaat an ti-polis gant poliserien war o marc'hoł-tan dirakomp hag a-drekomp.

7 e 30: Kimiad diouzh ar marc'htanerien.

7 e 35: Ar blenier o c'houlenn digant Enora Pennc'hoad lakaat urzh.

7 e 36: Enora Pennc'hoad a lak urzh.

8 e 00: An Dimezell Milin Keravel zo krog da skrivań he lizher dilez.

8 e 30: Kleńved ar gourhent krog er blenier adarre.

8 e 40: Degouezhet er skol. Ar pneuioł tomm-berv o tivogediń. Ar c'hlasad gant ar c'hwezenn yen, o krenań gant ar spont. An Dimezell Milin Keravel ambrouget d'ar gźr gant ar rener a zo o paouez distreiń eus Roazhon gant an tren. Tud ar skolidi o vont en gouez. Ar blenier tamallet gant ar bolis.

 

YAOU (adarre)

        Barradoł anken am bez pa sońjan e kźr Roazhon, er sevenadur pe er gourhent. Tud Enora a sav klemm a-enep d'an holl re o deus kemeret perzh er veaj. Ar rener a lavar ne oa ket ganimp.

 

GWENER

        Ar rener a ro meuleudi din ha da Enora en abeg d'hon ferzhioł "gwir renerien, heńvel outań". An Dimezell Milin Keravel zo kouezhet klańv. An holl veajoł-skol zo bet nulet.

        Ar boliserien o deus dilezet ar c'hargoł-tamall a-enep ar blenier, "peogwir ez eus bet atahinerezh spontus a-berzh tud zo", emezo. Ar stal-levrioł-revr he deus tennet he c'hlemm ivez war zigarez eo ur bugel eo Ronan Jegou a-hervez. Gaou, a laran-me! Ronan Jegou n'eo ket bet ur bugel gwech ebet.

 

SADORN

        Ar rener en deus lennet ma danevell diwar-benn hon beaj da Roazhon. Div notenn vat am eus bet evit se.

 

SUL.

        Hervez ar c'heleier er skinwel ne vo ket degemeret klasadoł e Mirdi Breizh ken. Berzet frouezh ar sevenadur ouzh ar yaouankiz. Da belec'h emaomp o vont? Mezh am eus evit ma bro!

 

        ( Treuzskrivet diwar ur pennad eus "The Secret Diary of Adrian Mole", gant Sue Townsend)

 

 

GOULENNOŁ

1. Gant piv ha diwar-benn petra eo savet an danevell?

2. Perak e tegaso Enora ur gazetenn?

3. Perak ne oa den o selaou kentel ar meurzh?

4. Perak n'eus den a c'hallfe danevelliń gwelloc'h eget Herve?

5. Da bet eur o doa kuitaet ar skol?

6. Perak e oa harpet ar bus?

7. Fur e oa ar vugale er bus?

8. Perak e oa ar blenier o vlejal?

9. Petra en doa graet Ronan Jegou er stal?

10.Perak he doa riv Enora er bus?

11.Kann kriz a oa bet? Piv a oa kaoz?

12.Perak e oa diskennet ar vugale dirak panell kźr Roazhon?

13.Perak he doa stoket ar gelennerez ouzh dor ur medisin?

14.Da bet eur e oant aet er mirdi? Pegeit goude bezań erruet e Roazhon?

15.Petra o doa graet ar vugale e-barzh?

16.Perak en doa klasket Herve gervel rener ar skolaj?

17.Petra o doa graet ar gwarded? Hag an douristed?

18.Petra en doa graet Ronan Jegou adarre?

19.Petra o doa graet ar boliserien?

20.Petra e oa sońjoł ar gelennerez?

21.Pelec'h e oa Ronan e-keit-se?

22.Piv en doa lakaet urzh er c'harr-boutin? Perak?

23.Perak e oa ar vugale o krenań?

24.Perak ez eus tud o sevel klemm?

25.Piv en doa bet meuleudi? Gant piv? Perak?

26.Petra zo kemmet er skol? Perak?


 

AR PRIŃS HAG AR BAOUREZ

 

        (Kontadenn nevez, diwar ar mojennoł kozh hag an istor a-vremań)

 

        Ur wech e oa ur prińs yaouank ha koant  a oa o chom pell ac'hanen, e kźrbenn ur rouantelezh, ur gźr vras ha pinvidik anezhi, enni bravań tiez ha kerań palezioł a c'halled gwelout er bed a-bezh. Ha palez ar prińs yaouank a oa an hini kaerań anezho holl, rak laket e oa bet da sevel evitań gant e dud, ar roue hag ar rouanez.

        En-dro d'ar gźr vras-se e oa fabourzhioł, enno tammoł lochennoł, ma veve tud ezhommek a ranke kiań da c'honit an disterań tamm kreun. Rak er gźr-se e oa pinvidik-mor ar re binvidik, tra ma chome paour-razh ar re baour.

        En unan eus al lochennoł koad ha kartońs-se e oa ur plac'h yaouank pemzek vloaz, ar c'hoantań plac'h yaouank a oa bet biskoazh er vro, a lavare an dud paour hec'h anaveze hag an dud pinvidik o devoa he gwelet.

        Ur beure e oa ar prińs o pourmen er marc'hallac'h ma oa ar goantennig paour o werzhań pesked. Fromet e voe-hi gant ar c'haer ma oa ar paotr yaouank, gwisket en e zilhad prińs. Nemet droug a savas enni pa en klevas o klemm en abeg d'ar "c'hwezh flaer a beg ouzh peorien lous ar vro-mań" ha pa c'hoarzhas e vignoned a oa gantań.

        Distreiń a reas d'he lochenn, mezhekaet ha konnaret holl, kās ganti ouzh he faourentez hag ouzh ar binvideien. Diwar an deiz-se e krogas d'en em walc'hiń mat ha d'en em sońjal don.

        Dont a reas da vezań un dispac'herez c'harv, hag en he c'homzoł taer ne veze kaoz nemet eus "c'hwezh ar brein zo gant ar binvideien". Na pegen kaer e veze-hi neuze pa veze o prezeg evel-se d'an engroezioł! Ha dont a rae tud a-leizh d'he c'hlevout pa veze o komz diwar-benn pinvidigezh ha fallagriezh ar brińsed a vev didalvez war o bernioł aour ha na reont van ouzh poanioł an dud vunut a rank gwerzhań c'hwez o c'horf evit prenań o boued.

        Pa grogas an dispac'h er vro e redas ar prińs, hag ar rouaned e dud gantań, da gemer ur c'harr-nij, da repuiń en ur vro estren. Atav e kav ar re binvidik an tu d'en em dennań eus an trubuilhoł. Eno e c'hortozjont ken e voe sioulaet an traoł, ha dimeziń a reas ar prińs gant ur brińsez yaouank ha koant, ha pinvidik eveltań, eus ar vro-se.

        Un toullad bloavezhioł diwezhatoc'h, marvet e dud en harlu, e voe aotreet ar paotr yaouank gant ar gouarnamant nevez da zistreiń d'e gźrbenn, gant ma chomje hep enebiń ouzh ar galloud nevez. Neuze en em gavas adarre gant ar plac'h yaouank paour ha koant: ne oa ket ken paour, na ken yaouank, na ken koant ken, nemet galloudusoc'h egeti ne oa ket e-touez ministred ar gouarnamant. Dimezet e oa gant ur marc'hadour pinvidik en doa skoazellet an dispac'h gant e arc'hant.

        Ac'hanta, mignoned a-walc'h eo bremań ar prińs hag an hini a oa bet ur baourez. Gwelet e vez o bugale, hag int bihanik c'hoazh, o c'hoari a-gevret, hag o vont d'ar memes skolioł cheuc'h. Souezhus e vije komz hiziv eus dimeziń merc'h ar prińs gant mab ar vinistrez. Met a-benn un toullad bloavezhioł ac'hanen, ne gavo den da lavarout.

 

 

 

GOULENNOŁ

1. Petore skrid eo hemań? Perak?

2. Peseurt tud a oa er rouantelezh-se?

3. Pelec'h e laboure ar plac'h yaouank?

4. Petra a blijas hag a zisplijas dezhi pa welas ar prińs?

5. Petra ne blije ket d'ar prińs? Perak?

6. Petra a lakaas ar plac'h en he sońj?

7. Petra eo an dispac'h?

8. Perak ez eas kuit ar rouaned eus ar vro?

9. Ha trist e oa kement-se? Perak?

10.Petra e oa ar plac'h e diwezh an istor?

11.Petra a c'hoarvezo marteze hervez ar c'honter?


KER IS

 

 

        Pa vezer o vageal e bae Douarnenez e klever a-wechoł un trouz iskis o tont eus an dour: kleier kźr Is eo a zo o seniń dindan ar mor.

        Marv eo kźr Is, ar gźr villiget, pell zo eo bet beuzet gant ar mor. Met bev eo he brud e Breizh penn-da-benn. Klevit ar vojenn.

 

 

UR GŹR VRUDET

 

        Gwechall e oa ur roue e Kemper, kźrbenn rouantelezh kozh Kerne.

        Gwechall gozh avat e oa roue Kerne o chom  e Ker Is, rak eno e oa e gźrbenn. Mogerioł tev a oa en-dro da gźr. Dorioł bras a oa ivez hag a veze digoret evit lezel ar mor hag al listri da zont e-barzh ha da  vont er-maez. Alc’hwezioł an norioł -se a veze atav gant ar roue en e gerc’henn, staget gant ur chadenn aour.

        Ur roue mat e oa ar roue kozh Gradlon. Hag ur gźr binvidik e oa Is.

        Met an dud eno ne oant ket mat evel o roue: drouk ha kriz e oa o c’halonoł, rak breinet e oant gant ar binvidigezh. Ar re baour n’o deveze netra da zebriń ha ne veze roet netra dezho gant ar re binvidik. Lezet e vezent da vervel gant an naon e kornioł ar straedoł, debret e vezent gant ar chas a-wechoł. An ilizoł a chome goullo: ne sońje ket an dud e Doue. Ne sońje ar re gozh  nemet en arc’hant, hag  ar re yaouank nemet er plijadurioł: debriń hag evań, dańsal hag ebatal, setu petra e oa buhez tud Kźr Is.

        Ar skwer washań a veze roet gant Dahud, merc'h ar roue, e verc'h nemeti, ur brińsez ha ne oa ket kaeroc'h ha ne oa ket gwashoc'h egeti e Kerne penn-da-benn. Ar roue a gare e verc'h, ha ne grede ket difenn outi ren ur vuhez diroll.

        Ur manac'h, anvet Gwenole, a gomze e straedoł kźr eus konnar ha kastiz Doue, met an holl a rae goap outań. Lavarout a rae d'ar roue e oa aet skuizh Doue o welout ar pec'hed o ren e Kźr Is, hag e oa tost deiz an distruj hag ar marv evit ar bec'herien hag evit kźr Is.

        "Diwallit, rak tarzhań a raio konnar Doue! Kofesait ho pec'hedoł a-raok na vo re ziwezhat!"

        Dahud avat ne rae forzh. Derc'hel a rae gant he buhez ebatoł diroll, hag ar yaouankizoł all d'he heul.

        Un deiz he doa aozet ur fest vras, a oa padet meur a zevezh ha meur a nozvezh,  gant arvestoł disakr e palez ar roue.

 

 

AR PRIŃS RUZ

 

        E-touez an dud a gemere perzh er fest-se e oa  ur prińs kaer ha hoalus, deuet eus broioł pell. Ruz e oa e zilhad evel an tan, du e zaoulagad evel an noz, flour ha c’hwek e gomzoł evel ar mel. Desket e oa war ar strobinellerezh, hag ar skiantoł hud, plijout kalz a rae da verc'h ar roue, ha reiń a rae dezhi da dańva louzoł a lakae anezhi da goll he fenn. Dańsal a raent neuze an eil gant egile korolloł gadal ha diaoulek. Ha pa veze echu ar fest, pa save an heol, n'en em guitaent ket.

        Gwenole a c'houlennas digant Gralon lakaat ar gouelioł disakr-se da  baouez, met ar roue ne selaouas ket ar sant. Ha Gwenole neuze ha mont da embann er straedoł: "Paouezit gant an diroll! Dilezit ar plijadurioł! Emań an distruj o tont warnomp". Met den ne selaoue. An holl a rae goap ouzh ar manac'h foll, trelatet gant ar relijion.

        E palez ar roue, e-pad ar fest, ne baoueze ket Dahud da zańsal gant ar prińs estren.

        "Ret eo din mont bremań, eme ar prińs.

        -Chomit ganin c'hoazh, eme Dahud.

        -Ha petra a roioc'h din ma choman?

        -Pezh a garoc'h.

        Hag ar prińs a c'houlennas neuze:

        "Roit din, mar plij, alc'hwezioł skluzioł Kźr Is.

        -N'hallan ket, emezi, rak n'emaint ket ganin. Gant ma zad emaint, staget int ouzh ar chadenn en e gerc'henn.

        -Kemerit anezho!"

        Ha Dahud da sentiń ouzh mestr he c'halon, ar prińs se en doa strobinellet anezhi evel un diaoul, hag a oa an diaoul e-unan marteze.

        Mont a reas-hi da laerezh an alc'hwezioł e-barzh kambr he zad a oa o kousket. Distagań a reas ar chadenn aour a oa en e gerc'henn ha dont en-dro davet ar strobineller .

        Reiń a reas an alc'hwezioł dezhań ha kuitaat a rejont ar fest o-daou.

       

 

an distruj

 

        Gwenole, a oa o sellout dre ar prenestr ouzh an ebaterien, en doa gwelet Dahud o reiń an alc'hwezioł, hag ar prińs o vont kuit ganto, a redas da zihuniń ar roue.

        "Aotrou Roue, savit buan ha tec'hit. Milliget eo kźr Is. Emań ar mor o tont warnomp, da zistruj ho kźr. Unan bennak  anavezet mat ganeoc'h he deus digoret ar skluzioł."

        Ha Gradlon o vont gant Gwenole da gemer daou varc'h da dec'hel kuit.

        War an hent e kavas ar roue e verc'h Dahud, liv ar spont war he dremm.

        "Tad, emezi, kasit ho merc'h ganeoc'h, me ho ped.

        -Gradlon, en anv Doue, lez an diaoulez-se da veuziń," eme Gwenole.

        Ar roue avat a gemeras e verc'h Dahud gantań war gein e varc'h.

        Met ar mor a rede buanoc'h egeto. Dour a oa betek pennoł-glin ar roue war e varc'h. Hag ar paourkaezh  aneval n'halle ket redek buanoc'h gant ar samm a oa war e gein.

        A-greiz -holl e tarzhas ur wagenn warno ha kas a reas Dahud ganti. Kenkent e voe gwelet ar mor o sioulaat.

        "Konnar Doue zo tavet gant marv ar bec'herez", eme ar manac'h d'an tad paour.

 

 

        Pa erruas Gradlon war an aod,  war ar Menez Hom, en doa kollet e verc'h Dahud hag e gźrbenn Is.

        Debret gant ar glac'har ez eas da vevań da vanati Landevenneg gant Gwenole ha menec'h all.

        Hiziv e weler delwenn ar roue Gradlon dirak iliz-veur Kemper, kźrbenn nevez Bro-Gerne. D'e verc'h Dahud avat n'eus bet savet delwenn ebet.

 

 

GOULENNOŁ

1.     Petra a glever a-wechoł e bae Douarnenez?

2.     Eus pelec'h e teu an trouz-se?

3.     Pelec'h emań kźrbenn Kerne? Pelec'h e oa gwechall?

4.     Petra a veze digoret ha serret e kźr Is? Gant piv e veze an alc'hwezioł?

5.     Piv e oa Gradlon? Un den mat e oa? Tud vat e oa tud kźr Is? Perak?

6.     Piv e oa Dahud? Ur plac'h vat e oa?

7.     Piv e oa Gwenole? Petra a lavare? Perak?

8.     Petra he doa aozet Dahud? Pegeit e pade?

9.     Piv a oa ivez er gouel? Eus pelec'h e teue? Petra a rae er gouel?

10.Petra a reas Gwenole? Hag ar roue ? hag an dud all?

11.Petra a c'houlennas ar Prińs digant Dahud? Petra a reas-hi?

12.Petra a reas Gwenole ha Gradlon neuze?

13.Petra a c'houlennas Dahud digant he zad? Petra a reas Gradlon?

14.Petra a c'hoarvezas neuze?

 


GOUDE AN EMGANN

 

             Ruz eo an oabl. Emań an heol o vont da guzh.

             Klevout a ra Alan kloc’h un iliz o tintal, marteze en e benn, marteze du-hont en diamen.

             Digeriń a ra e zaoulagad. Astennet eo war al lanneg, gant e zilhad brezel leun a wad hag a zouar.

        Klask a ra sevel en e goazez. Poan en deus en e benn. Un taol kleze en deus bet warnań. Met un taol a-blaen e oa, ha kalet eo e dokarn, an tokarn graet dezhań gant e dad, a zo gov e parrez Pleuigner. Badaouet eo Alan c’hoazh, met chańs vras en deus bet, rak n’eo ket gloazet. Gwarezet mat eo bet gant e roched stamm-orjal. N’eo ket e wad-eń a zo war e zilhad, na war an douar.

.        

.                 An douar. Ruz eo ivez. Rusoc'h c'hoazh eget an oabl. Pell zo n'eus ket bet glav, ha disec’het e oa. Hiziv avat  ez eus bet roet dezhań d'evań. Dour n’eus ket bet, gwad kristen avat zo bet skuilhet.

.                 Kemer a ra e c’hoaf kouezhet en e gichen, ha gantań e klask sevel en e sav. N’eo ket re aes. Gallout a raio kerzhout memes tra. Trugarekaat a ra Sant Alan, e sant paeron, ha sant Gwigner, sant e barrez, o deus eń diwallet en emgann. A drugarez dezho eo n'en deus ket kollet e vuhez c’hoazh er brezel kriz-se.

.                 Divadaouiń a ra a-nebeudoł.

             Krog eo da gerzhout, gant poan.

             E pep lec'h en dro dezhań ez eus korfoł marv e-leizh: tud ha kezeg toullgofet mesk-ha-mesk, brec'hioł ha pennoł troc'het, bouzelloł dispaket ha kelien glas warno. Diwar ar bernioł kig gwadek-se e sav ur c'hwezhheugus.

             Gwelout a ra chas o tebriń amań hag ahont. Korfoł zo a fińv c’hoazh, hag a glemm goustadik.

             Tremen a ra dirak ur soudard gall o hirvoudiń dousik hag o pediń en e yezh. O vervel emań.

             Pelloc’h e klev daou zen o yudal. Saozon, a sońj Alan. Met n’eo ket evit kompren pezh a laront.

             Tremen a ra ur marc’heg d’an daoulamm en ur huchal:

             « Marv eo ar Bleiz! Trec’h eo Breizh! »

             Gouzout a ra Alan bremań petra zo c'hoarvezet.

             Lazhet eo bet Charlez ar Bleiz, hag echu eo an emgann.

             Echu eo ar brezel ivez. Brezel an Hźrezh, a bad abaoe 1341, etre armeoł Charlez ar Bleiz ha hini Yann Monforzh a vo dug bremań, sur eo.

             Tri bloaz warn-ugent hep peoc’h er vro zo echu hiziv, amań, e-tal kźr an Alre. Hiziv an 29 a viz Gwengolo 1364, devezh sant Mikael.

             Kenderc'hel a ra Alan gant e hent trema ar c'hloc'h o seniń.

             Buanoc'h ez a bremań. Gallout a raio erruout e kźr a-raok an noz. Kan ha koroll a vo en Alre henozh, da lidań trec'h an dug Yann.

 

 

UN TAMM ISTOR

             Gant Emgann an Alre eo e echuas Brezel an Hźrezh (1341-1365).

             E-pad pemp bloaz warn-ugent e voe brezel e Breizh etre Charlez Bleiz, harpet gant ar C'hallaoued, ha tiegezh Yann Monforzh, skoazellet gant ar Saozon.

             En emgann-se e voe lazhet Charlez ha dont a reas Yann da vez ań dug.

 

 

 

GOULENNOŁ

1. E peseurt mare eus an deiz emaomp?

2. Piv eo an daneveller hag oc'h ober petra emań?

3. Penaos eo gwisket?

4. Perak en deus poan-benn?

5. Penaos eo an douar? Perak?

6. Perak e trugareka Sant Gwigner ha Sant Alan?

7. Perak ez eus ur c'hwezh heugus?

8. Oc'h ober petra emań ar chas? Perak?

9. Peseurt trouzioł all a glever?

10.Petra zo echu? Perak?

11.Perak e vo kan he koroll en Alre?

12.Pegeit e oa padet ar brezel?

 


 

NAONED, AFRIKA

 

        « E Naoned, er marc’had, tralalala ... »

        Ar c’habiten Derriennig a gare kźr Naoned hag a blije dezhań kanań pa veze e-unan. Hiziv avat ne gare ket ken nag ar porzh na kźr an duged.

        O redek e oa dindan ar glav war-du karter ar baramantourien.

       

        Ul lizher a oa bet kaset dezhań war vourzh e lestr. Diwezhat e oa bet roet dezhań. « Ar c’habiten Derriennig a ranko bezań ... »

        Un urzh e oa, ha ret e oa sentiń. Ret e oa mont da selaou displegadurioł aotrounez pinvidikań kźr Naoned. Tud a ouie gwelloc’h diouzh kreskiń o berniad arc’hant eget diouzh mont war vor. Peadra da vezań droug ennoc’h.

        Ha droug a oa ennań. Droug ouzh e vistri, ha droug outań e-unan, mevel doujus ar varc’hadourien binvidik-se a c’halle e lakaat da sentiń evel ma karent.

        Ar mous en doa stoket ouzh dor e logell, ha roet al lizher: « ...  a ranko bezań e ti ar Gompagnunezh ... da 9 eur diouzh an noz. »

        Ur c’hanod a oa o c’hortoz, ouzh al lestr.

        « E Naoned er marc’had ... »

        War e spered e oa chomet ar ganaouenn-se en doa klevet gant e vartoloded, n’en doa ket sońj ken pe eus Pennmarc’h pe eus lec’h all e oant.

        Marc’had, ya. Marc’had mezhus. Ret e vez d’an nen[1] ober traoł vil evit gounit e voued. N’eo ket evel se e wele ar vicher en e hunvreoł pa oa bugel, nag en e rambreoł krennard, pa veze o kerzhout a-hed an aod, e Tregastell, pe o pesketa e Ploumanac’h. Mezh en doa. Ha mezh en deus ar mor ivez?

 

        Edo ar glav o pilat ar prenester, oc’h aloubiń ar banelloł. En tiez, serr o stalafioł, sachet o stignoł tev, e horelle flammenn ar c’hantolorioł.

        « Un aes a veaj, Derriennig. Arc’hoazh e kargot fuzuilhoł, kontilli, gwinardant, ha danvezioł[2], e Pembo. Leuskel a reot al loman e Sant-Nazer, lakaat ar stur a vabourzh, hag a-benn da aod Afrika. Ha tizh dezhi! Betek Gore[3], e-tal Dakar. Eno e tiskargot ho marc’hadourezh hag e adkargot, hep koll amzer. Ar buanań e vo ar gwellań, hag ar brasań e vo ar gounid. Gouzout a rit pegen bresk eo marc’hadourezh Afrika. »

        Banne ar c’himiad a voe kinniget. Gwin porto e oa.

 

        Sevel an eor eta a raio lestr teirgwern ar c’habiten Derriennig pa darzho an deiz. Gantań e tiskenno al Liger neuze, betek Pembo da gentań. Ha goude, Sant Nazer, hag ar mor bras, betek Afrika. Betek enez Gore.

        Gore, enezennig dirak aod Afrika ha kźr Dakar. Ar brasań kamp bodań, berniań, bac’hań ar sklaved. Ar brasań marc’had tud zo er bed, dalc’het gant ar C’hallaoued. Diwezhań skeudenn Afrika evit kantmiliadoł a vorianed, karget evel loened, da vont da labourat, da c’hwezhań, da giań, da vervel en Amerika, evit reiń d’ar re wenn sukr an Antilhez pe kotońs Louziana.

       

        Diskarget e vo al lestr. Marc’hadourezh Breizh a vo gwerzhet d’ar vorianed o chom du-hont war an douar bras.

        Goude-se e vo adkarget dindan an heol gor. Gant daou c’hant ugent paotr ha kant ugent plac’h du. Tud yaouank, yac’h ha kreńv. Kelc’hioł houarn en o c’herc’henn. Treid hualet, brec’hioł ereet. Staget, chadennet. Daou wiskad anezho a vo laket el lestr.

        Ret e vo hastań buan da gas ar gargad sklaved-se da Enez Martinik. Atav e vez morianed klańv war vourzh, atav e varv un nebeud anezho, ken tomm e vez an aer e-barzh al lestr, ha ken fall e vez ar boued a vez roet dezho. Pa n’en em lazh ket unan bennak ouzhpenn, deuet foll gant an dic’hoanag.

        Koll arc’hant a vez neuze. Nebeutoc’h a sukr hag a rom a vez gallet prenań, ha bihanoc’h e vez ar gounid pa vez gwerzhet ar pourvezioł e kźr Naoned. Ha piv a glev e begement[4] gant ar baramantourien neuze?

        Ar c’habiten Derriennig evel just.

       

        "Ar wech diwezhań din", emezań outań e-unan, pa oa o tont e-maez an ti.

        Ar memes tra en doa lavaret, er wech diwezhań.

 

 

UN TAMM ISTOR

        En 18-vet hag en 19-vet kantved e voe 1800 beaj o vont eus Naoned da aodoł Afrika pe Amerika evit kenwerzh ar re zu. Etre 12 ha 14 milion a dud a voe kaset eus Afrika da Amerika. Gant ar Saozon (41,5%), ar Bortugaliz (29,3%), hag ar C’hallaoued (19,2%) dreist-holl e veze graet ar c’henwerzh-se. Gant listri eus Naoned e voe graet 45% eus ar beajoł o tont eus ar Stad C’hall. Eus porzhioł all eus Breizh, an Oriant ha Sant Malo, e voe  un toullad ivez.

        E 1789 e oa bet anavezet Gwirioł Mab-Den er stad c’hall. D’ar re wenn hepken avat.

        5 bloaz goude, e 1794, e voe anavezet d’ar re zu ivez gant ar Gońvansion Vroadel c’hall. Gant Napoleon avat e voe adsavet ar sklavelezh e 1802. Sklaved o doa ezhomm c’hoazh ar C’hallaoued en inizi. Evit ar sukr dreist-holl. Stag e oa ar sklavelezh ouzh labour an douar (ar sukr en Antilhez, ar c’hotońs er Stadoł Unanet, ar c’hafe e su Brazil) hag ar mengleuzioł er c’hevandir amerikan: al labourioł kalet-se na felle ket d’ar re wenn ober a veze graet gant ar sklaved du.

        Berzet e voe ar sklavelezh en trevadennoł gall a-benn ar fin e 1848 gant ar Gouarnamant Republikan nevez. Koulskoude, e 1859, e voe ul lestr c’hoazh o kuitaat Naoned evit ar c’henwerzh tric’hornek-se.

 

GOULENNOŁ

1. Piv eo Derriennig? Pelec'h emań?

2. Petra a blije dezhań?

3. Petra a oa o kanań? Digant piv en doa desket?

4. Da belec'h e oa o vont? Perak?

5. Ouzh piv en deus droug? Perak?

6. Petra zo mezhus? Perak?

7. Petra a raio e Pembo?

8. Petra zo e Gore?

9. Petra a raio pa guitao Gore?

10.Gant petra e tistroio da Naoned?

11.Pe anv a vez graet ouzh ar c'henwerzh-se? Perak?

12.Petra a rae ar vorianed en Amerika?

13.Petra a c'hoarveze a-wechoł e-pad ar beajoł?

14.Gant piv, ha perak, e kleve Derriennig e begement?

15.Pet gwech, ha pegoulz,  e voe echuet gant ar sklavelezh war zouaroł ar Republik C'hall? Perak?

16.Daoust hag echu e oa gant ar c'henwerzh-se neuze?


 

MILINEREZ AET DA LADY

 

        Anavezet mat eo istor Mari Manac'h e kostez Benac'h hag e Bro Dreger penn-da-benn. Merc'h ur miliner paour  e oa, ha deuet e oa da vezań un itron binvidik a zimezas gant roue an nikel.

 

        Ganet e voe Mari Manac'h d'ar 5 a viz C'hwevrer 1869 e parrez Benac'h, e Prad Gwegan, en ur vilin vihan a oa d'ar familh Manac'h, war ar stźr Leger. Pemp bugel a oa, ha paour e oa he zud.

        En amzer-se ne veze ket skoazell da c'hortoz a-berzh ar stad, nemet ur wech bennak e veze un tamm aluzon digant an dud pinvidik, pa garent diskouez un tamm madelezh, evel ar familh Faucigny-Lusinge, noblańsed uhel ar barrez, a oa perc'henned kastell Koad an Noz.

 

        Bugaleaj Mari a voe paour hag eürus eta war lez ar stźr Leger. E brezhoneg e voe savet, evel ar vugale all, hag evelte e teskas galleg er skol. Kreskiń a rae he c'hoantiz ivez, meulet e veze he c'hroc'hen sklaer, ha treiń a rae warni selloł ar baotred.

        D'he c'hwezek vloaz ez eas d'ober ur veaj da Baris gant amezeien a oa o vont da obidoł Victor Hugo. Trenioł marc'had-mat a oa bet aozet gant ar gouarnamant evit tud ar provińsoł pell, evit ma c'halljent estlammiń ouzh pompadoł ar Republik. Pa zistroas d'ar gźr e komprenas n'hellje ket he buhez bezań heńvel ken.

        Kenkent ha ma c'hallas e klaskas labour e Gwengamp hag e Sant Brieg. Tapet ganti he 18 vloaz ez eas da glask fortun da Baris. Ha kavout a reas, a drugarez d'he c'hroc'hen gwenn ha flour a blije kement d'ar wazed.

       

        Da gentań e werzhe bleunioł war ar straedoł. Goude e voe patrom al livour Carolus Duran.

        E 1883 e oa o tańsal e korolladeg Quat'z Arts, a oa bet er Moulin Rouge. Sarah Brown e oa hec'h-anv-leurenn, ha gwisket e oa ken berr ma'z eas ur senedour da glemm dirak ar prokulor.

        Er memes bloavezh, e kerz ur goan ma oa bet pedet gant ur mondian, e asantas ober tro ar sal, noazh, war choug ur c'hlaoustreer, ha kondaonet e voe da zaou viz toull-bac'h. Ur vuhez diroll a rene neuze, arc'hanterien vras ha prińsed e-leizh oc'h ober al lez d'ar vaouez kaer ha pinvidik a oa anezhi.

        Bevań a reas meur a vloaz gant un den, ur mell gwaz kreńv he doa kavet e koc'hu Paris, Simon Gugenheim, eus ur familh Amerikaned pinvidik-mor a zimezas ganti e 1897 e Londrez. Gantań ne voe ket pell o vestroniań yezh Shakespeare: abaoe ur pennad e oa krog d'he deskiń gant he darempredoł kabared.

        Troet he gwaz da lonkań avat, hag eń taget gant an drougskevent ouzhpenn, e varvas en ospital Bournemouth e 1900, da zeiz an Nedeleg. Leuskel a rae war e lerc'h ur wreg azeulet ha meulet gant ar vondianed hag ar  riboterien, e Paris kenkoulz hag e Londrez.

        31 bloaz e oa Mari Manac'h, o vevań e Londrez (n'ouzer ket penaos). Mrs Symons a veze graet anezhi, ha kas a rae arc'hant bep ar mare d'he zud da Venac'h.

        Daou vloaz, war a seblant, a-raok marv he gwaz, he doa graet anaoudegezh e Bro-Saoz gant Antoine d'Orléans, a oa mab-bihan da Louis-Philippe, ar roue gall diwezhań. Nevez dimezet e oa ar prińs gant ur brińsez a Vro-Spagn, Eulalia, c'hoar ar roue Alfonso XII. Dilezel e wreg a reas ar prińs evit ober war-dro ar Vreizhadez. Seizh vloaz e chomjont a-gevret, ha n'eo ket an arc'hant a vanke da Vari. E 1905 avat e trenkas an traoł: krog e oa Antoine da vont da  glask fred da lec'h all. D'an 13 a viz Gouhere 1906, e Paris, e tegouezhas Mari gant ar prińs  o tont er-maez eus ur stal m'en doa prenet ur prof evit e vestrez nevez. Terriń he disglavier war gein an aotrou a reas Mari, ma savas klemm ar prińs, chifet e enor, dirak al lezenn, ha ma voe kondaonet Mari da baeań 100 lur a dell-gastiz.

        Mont a reas Mrs Symons neuze da vro he bugaleaj en-dro, da dremen ur pennad-amzer. Goude marv he mamm avat e tistroas da Londrez e-lec'h m'he doa graet anaoudegezh gant tud a bouez, ha dreist-holl e-touez pennoł bras al Liberal Party. Un devezh e voe pedet d'ur garden-party e domani ar familh Mond. An aotrou Ludwig Mond, un den a orin alaman anezhań, ur penn bras eus metou ar greanterezh, pinvidik-mor, en doa daou vab. Alfred a rae politikerezh gant Lloyd George, ar c'hembread a oa e penn al Liberal Party, ha Robert a oa ijinour ha kimiour.

 

        E 1922 e addimezas an Itron Symons gant Sir Robert Mond. A-benn neuze e oa deuet an ijinour da vezań "roue an nikel", da lavarout eo ur penn embregerezh eus ar galloudusań, hag unan eus ar pinvidikań tud a oa en Europa, hag er bed a-bezh zoken.

        Miliardoł ha miliardoł en doa gounezet an aotrou-se dre werzhań trinitrotoluen (TNT) e-pad ar brezel-bed kentań. Sot e oa ivez gant istor Ejipt kozh, ha brudet e oa e-touez an istorourien, kement hag e metoł an arc’hant bras, pe hini an ijinerezh.

        O-daou e oant tremen 50 vloaz hag o chom e  Londrez. Unan eus pezhioł o zi a oa heńval ouzh sal-gibellań palez ur faraon. Beajiń a rae Mari gant he gwaz, da Baris ha da Vreizh. Prenet e oa bet gante Kastell Beg an Draonienn e Dinarzh, a vo anvet Kastell Mond. Ur vag-saveteiń, anvet « Mai Manac’h », a voe profet gante da gźr Dinarzh. Un toullad kastilli ha manerioł a voe prenet e Bro-Dreger ivez: Keruhel, Koadiliav, Lanaskol e Plouilio, Kergozh e Sant-Efflamm, ha re all c’hoazh, a voe legadet diwezhatoc'h d’an nized ha nizezed. Gwelloc'h c'hoazh: gant he gwaz e voe degemeret Mari Manac'h  e lez roue Bro-Saoz.

 

        D'an 21  a viz Genver 1929 e voe prenet gant Robert Mond kastell Koad an Noz evit e wreg. Kastell an noblańsed Faucigny-Lusinge, ha 3000 devezh-arat tro-dro, a gouezhas neuze etre daouarn milinerez Prad-Gwegan a gase vioł ha laezh di gwechall pa oa plac'hig. Gwir pe c'haou? Lavaret e veze gant an teodoł fall e oa Mari merc'h d'ar prińs, ar perc'henn kozh, a oa bet ur merc'hetaer touet.

 

        E 1932 e voe anvet Robert Mond da lord.

        Festoł ha predoł a veze e kastell Koad an Noz, pedet e veze skrivagnerien hag arzourien, ha c'hoarioł breizhek a veze, gouren evel just. Predoł ar vugale er skol a veze paeet gant Lady Mond.

        Skoazellań a reas he breur da vout maer. Met dre na oa ket aet e-barzh an eil gwech e fuloras Mari a-enep anoudegezh fall tud ar vro.

       

        Peogwir e kave re bell kastell Koad an Noz diouzh ar bourk e tivizas Lady Mond sevel ur c'hastellig er bourk end-eeun. Kenkent e voe kroget al labour. Tost echu e oa sevel ar mogerioł, ne vanke nemet an doenn ken, pa lavaras ur vignonez da Vari e oa marteze re dost ar c'hastell ouzh an hent. Pedet e voe ar vańsonerien an deiz war-lerc'h da zispenn ar mogerioł nevez ha da adsevel ar c'hastell un dek metrad pelloc'h. Hag a voe graet.

        Annezidi kentań ar c'hastell avat a voe an Alamaned e e 1941. Pa voe echu ar brezel e adkavas Lady Mond he c'hastell, hag eno e varvas d'an 21 a viz Du 1949.

        Hervez a gonter he doa dibabet hec'h arched hec'h-unan, hag ez ae e-barzh bep noz. « Da welout hag-eń on bev c'hoazh, » a gustume lavarout.

 

        Darev da gouezhań en e boull e oa kastell Lady Mond e kreiz-kźr Benac'h, pa n'halle ket an ti-kźr paeań evit adkemmpenn anezhań. Ur peskva da studiań pesked stźrioł Breizh a vo staliet e-barzh, gant skoazell-arc'hant a bep tu: digant ar rannvro, ar stad,  Europa. Siouloc'h annezidi e vint  eta eget ar re a gustume Lady Mond daremprediń.

 

 

GOULENNOŁ

1. Piv e oa Mari Manac'h?

2. Pe anv all he doa pa zimezas gant roue an nikel?

3. Perak e voe savet e brezhoneg?

4. Petra a reas d'he zriwec'h vloaz?

5. Perak ez eas ur senedour da  glemm?

6. Petra a reas gant Simon Gugenheim?

7. Gant piv he doa graet anaoudegezh e Bro-Saoz?

8. Perak e kase arc'hant da Venac'h?

9. Piv a zaremprede e Bro-Saoz?

10.Penaos e oa deuet sir Robert Mond da vezań "roue an nikel"?

11.Petra a raent e Breizh?

12.Petra o doa prenet?

13.Petra a lare an dud? Perak?

14.Petra a veze e kastell Koad an Noz?

15.Petra a lakaas sevel? Perak?

16.Perak e voe dispennet?

17.Petrta a rae Lady Mond bep noz, a-hervez?

18.Petra zo er c'hastell bremań?


 

AR VUHEZ A-RAOK AR SKINWEL

 

Daoust ha buhez a oa a-raok ar skinwel?

Setu ar goulenn a-bouez a rank an istorourien respont dezhań.

 

 

        Ur Skwer Splann eus Chemed hag Ijin Mab-Den e servij an Denelezh

        Piv a lavaro biken ar madoberoł niverus skuilhet gant ar Skinwel war bennoł an dud? A bentoniadoł, re wir eo, war bennoł zo, gant nadozioł d'ober stamm war darn all marteze, met pep hini, bras pe vihan, en deus bet e lod, keta!

        A drugarez d'ar skinwel eo  ez eo bet troet paour kaezh keodedourien an holl vroioł, annezidi ar gouelec'hioł, koulz ha re Kreiz Breizh, da skinarvesterien, da lavarout eo tud desketoc'h, furoc'h, finoc'h, brokusoc'h, ijinusoc'h, kempouesoc'h ha yac'hoc'h, barrekoc'h da varn, muioc'h a skiant hag a veiz en o fennoł, eget biskoazh en istor (nemet marteze ur wechig ar bloaz, da Noz ar Wenn Gaouenn, a zo evel ma ouzoc'h, hervez ar c'hrennlavar, etre Mae ha Mezheven, ha c'hoazh e-pad pemp munut nemetken.

 

        Penaos e veved a-raok amzer ar skinwel?

        Lavaromp krenn: un amzer zo bet ma ne oa ket a skinwel.

        Gwelout a ran liv ar souezh war ho tremmoł ha disfiz e-leizh ho selloł.

        Diaes eo dimp hiriv, gwir eo, sońjal er mareoł-hont ma rene an deńvalijenn war ar bed, ma oa ar varbariezh en he gwashań, ma oa ar pobloł o c'hortoz ar Mesiaz, ar Skramm Katodik Hollvedel.

        E-pad  bloavezhioł e voe lavaret ne oa buhez ebet war an douar a-raok amzer ar skinwel. Hiriv e c'hallomp dinac'h an teoriennoł-se. Rankout a reer lavarout didroidell koulskoude e oa truezus  ar vuhez evel ma weler war skeudennoł  hon zadoł-kozh.

 

        Er Ragistor.

        Kentań tra a reas an Den war an Douar a voe kavout hir e amzer. Ma teuas c'hoant dezhań da ijinań ar skinwel. Prouennoł eus e strivoł a gaver er Ragistor end-eeun.

        Darn eus an dud a rae livadurioł ouzh ar mogerioł e keit ma veze re all o sellout. Gallout a reomp gouzout evel se e plije dezho chaseal mammouted ivez.

        Peurliesań avat ne veze nemet ur skeudenn da welout, hag ouzhpenn ne fińve ket. Heuget gant an treut ma oa ar programmoł, ne voe ket kaset pelloc'h an arnod, evit gwashań damant ar mammouted just a-walc'h, rak peoc'h ebet n'o devoe ken.

        Ar paour-kaezh loened bras-se n'hallent ket sellout ouzh abadennoł war vuhez al loened na prenań skiant evit en em ziwall diouzh ar chaseourien. Ken dizesk e oant ma ne oant ket bet gouest da stourm ouzh tud naonek o chaseal gant tammoł koad ha tammoł mein. Se zo kaoz e voent diouennet buan.

        C'hwitet o deus ar mammouted war an arnodenn istor he dije roet tro dezho da vezań filmet ervat ha da dremen en abadennoł evel "Loened hon mignoned" pe e pennadoł bruderezh " Un tamm kig mammout hag e vin kreńv eveldout". Hep menegiń ar filmoł bugale, "Gwennerc'h hag ar seizh mammout", Ur mammout ha kant", "Ar roue Mammout", hag all. Mantrus eo da lavarout, met anat eo ne zellezent ket ar chańs istorel a voe roet dezho.

 

        War an oaled

        Goude an devezhioł-labour, ne ouie ket an dud petra ober. Pa zeue an noz en em vodent en tiez, dreist-holl e-pad ar goańv. E tiegezhioł zo  e veze an dud o tibluskań kistin en-dro d'an oaled. Enni e veze devet  un dra bennak a veze graet koad outań, pe keuneud, hag a oa bet dastumet, charreet, troc'het, e-pad an deiz, ul labour kalet, ul lazh-korf diaes dimp da gompren er bed a-vremań. Chom a rae an dud da sellout ouzh an tan e-pad eurvezhioł, rak ne veze kinniget  programm all ebet dezho.

        Neuze, war un ton trist, e komzent, eus relijion, politikerezh, pe brederouriezh, tra ma veze ar merc'hed o nezań pe oc'h ober stamm, hag ar baotred o kalfichat koad en ur evań chistr tomm pe "flip", hag ar vezventi a oa en he gwashań, neket evel bremań.

        Gwashoc'h avat a c'hoarveze a-wechoł:

       

        Mezh ar re gozh

        Ar re gozh ne gavent ket mann gwelloc'h d'ober eget terriń pennoł ar re yaouank gant kozh kaozioł eus amzer o yaouankiz. Kontań a raent gant ur blijadur glańvidik ar brezelioł kalet o doa bevet, evit lakaat ar yaouankizoł da heugiń ouzh an armeoł.

        Ar skwer fall-se a roe kalon d'ar re all da gontań sorbiennoł droch. A-wechoł zoken e veze kontet istorioł diwar-benn  laeron ha muntrerien, ken e sponte ar vugale rak prest e oant da grediń; pe klevet e veze istorioł gant prińsed ha prińsezed, a lake ar paour kaezh merc'hed da hunvreal e-lec'h sońjal e labour an ti hag ar parkoł. Lod a veze ken trelatet ma c'hoantaent kuitaat ar gźr ha kavet e vezent goude war bavez ar c'hźrioł bras, o c'houlenn an aluzon pe o werzhań o c'horf.

        Ar baotred ne blije ket dezho ar programmoł-se a veze gwelloc'h gante pilat o gwragez, pe lazhań o bugale a veze niverus en amzerioł-hont. Darn anezhe zoken, hervez ar mojennoł zo deuet betek ennomp, a zebre o bugale pa veze an naon o ren er vro.

       

        Betek lenn ha genel bugale!

        Darn eus an dud a oa erru ken skuizh gant o buhez ma klaskent kemm an traoł ha ma en em lakent da lenn levrioł. Evit gallout ober kement-se e rankent poaniań da zeskiń goude o devezh-labour, ken e kollent ar gweled tamm-ha-tamm. Evel kastiz e vezent kondaonet da  zougen lunedoł divalav evit kenderc'hel gant o obererezh. Evit mirout ouzh o merc'hed da lenn e ranke o mammoł o spontań gant frazennoł evel-hen: "Ma krogez da lenn hiriv e vo ret dit gwiskań lunedoł hag e vi ken divalav ma sponti ar brini". Ur c'halz eus ar re-se a yae da leanezed, ur vicher roet d'ar merc'hed na gavent ket da zimeziń.

 

        Tud all zoken a rae bugale a-leizh, ken ne ouient ket petra ober gante. Gwelet e veze kanfarded er parkoł o vaesa ar saout, o kutuilh bleunioł, o tifoupań neizhioł, o c'hoari patati, krigi-raden pe me 'oar, c'hoarioł ragistorel ma'z eus, a ziskouez mat pegen isdiorroet e oant, hep Lego, Barbie, Fisher Price, Playmobil.

        Setu perak, er broioł diorroetań,  e vezent laket abred da labourat er mengleuzioł.

        Ma save an dud ken abred ha goulou-deiz evit koll o yec'hed e labourioł skuizhus ha brevus ez eo peogwir ez aent da gousket ken abred ha serr-noz evit chom hep tremen nozvezhioł hir ha torr-penn.

 

        Gwashoc'h a oa c'hoazh.

        Hep ar skinwel ne ouie ket an dud peseurt amzer a rae, ken ne ouient ket penaos en em wiskań. Ret e veze dezhe sellout dre ar prenestr, ouzh an oabl, ha klask divinout an amzer. Peogwir e fazient alies e vezent klańv, hag e varvent diwar gleńvedoł n'eus ket anezho ken a drugarez d'ar skinwel, evel an droug-skevent.

        Penaos e c'hallent gouzout pegoulz e oa darev an ed, pegoulz e c'hallent dornań  nag ober gwin pe chistr, kement-se a hańval bezań ur gwir vurzhud, un dra n'eus ket bet tu da zisplegań c'hoazh.

        Peogwir ne veze ket matchoł mell-droad er skinwel e ranke an dud c'hoari o-unan. Met ne veze ket kement a dud o sellout, ne veze ket paeet ar c'hoarierien, ha ne oa ket bruderezh e-barzh ar parkoł. Ur bern arc'hant a veze kollet, ur vezh pa sońjer.

        Peogwir ne oa ket bruderezh ne ouie ket an dud petra prenań. Evit aesaat dezho ar vuhez e veze ret kinnig ur soavon, unan  hepken, e-lec'h daou pe dri er stalioł. Gwashań pezh a oa: ouzh  ar soavon e raent "soavon" hepmuiken, hep gouzout e c'hallent reiń anvioł dishańval da bep hini: Kadom, Yoplait, Pampers. Skrijań a reer pa sońjer e oa ken isdiorroet hon hendadoł, hag hon henvammoł, ma rankent kannań o dilhad, keginań, labourat o-unan.

        Ken dizesk e oant ma ne ouient ket petra e oa an dilabour.         Ouzhpenn-se ne ouient ket e peseurt bro e oant o chom. Lod a grede bout e Breizh pa oant e Frańs. Poent e oa ijinań ar skinwel evit gallout gwelout Chirac ha Poivre d'Arvor bemdez da goulz koan ha Fańch Broudig ur wech ar sizhun da goulz merenn, evit deskiń gwirionezioł chomet kuzhet ouzhimp keid-all.

 

 

GOULENNOŁ

1. Petra zo a-bouez gouzout?

2. Petra en deus graet ar skinwel?

3. Peseurt tud eo ar skinarvesterien?

4. Petra eo Noz ar Wenn Gaouenn?

5. Penaos e oa ar bed a-raok amzer ar skinwel?

6. Perak e voe ijinet ar skinwel?

7. Petra a rae tud ar Ragistor?

8. Perak n'eus ket mamouted ken?

9. Peseurt mad a c'halljent bezań tennet eus ar skinwel?

10.Perak e veze graet tan?

11.Petra a rae an dud dirak an tan?

12.Perak e oa kalz labour gant ar c'hoad?

13.Perak e oa ar vezventi o ren?

14.Perak e veze torr-penn ar re gozh?

15.Perak e komzent eus brezelioł?

16.Perak e sponte ar vugale?

17.Perak ne oa ket mat an istorioł prińsed evit ar merc'hed?

18.Petra a rae ar baotred?

19.Perak e lenne an dud?

20.Peseurt efed a oa?

21.Petra a veze graet gant ar vugale?

22.Petra ne ouie ket an dud hep ar skinwel?

 


YEZHADUR

 

Présentation des principaux points de grammaire rencontrés dans les textes.

 

I.  DIAL GWREG

1.  Verboł.

-Le prétérit, temps du récit écrit: a c'houlennis; pa lavaras, ez eas; e chomas; pa voe;

-L'infinitif de narration: ha me da lenn; hag eń ha mont

2.  L'action simultanée: en ur lenn, en ur ziskouez

3.  Le "possessif" utilisé comme pronom complémentdirect: diouzh e welout.

4.  An islavarenn-doareań: la subordonnée circonstancielle:

      -temporelle: pa, e keit ma;

         -comparative: evel ma c'hallit krediń

 

II. BUS

1.  Verboł:

Le plus que parfait, temps du récit parlé: bet e oan e kźr, evet em boa ...

2.  Araogennoł (prépositions): goulenn digant, kontań da, nemet (nemedon, ...)

3.  Islavarennoł (subordonnées)

- amzeriań (temporelles), stag (relatives), diskuliań  (complétives);

-martezeań (conditionnelles): ha pa + contitionnel.

4.  Anvioł lies (noms pluriels): divrec'h, divhar

5.  Ar raganv-renadenn (le pronom complément): ouzh ma gortoz = o c'hortoz ac'hanon

6.  Meizadoł (notions):

         -la volonté: fellout a ra dezho + verb

         -l'impossibilité: N'on ket evit krediń an istor-se / N'hallan ket

         -faillir: darbet dezhań + verb :

 

III. PESK EBREL

1. VERBOŁ:

         - présent, passé composé; imparfait et futur;

         - l’infinitif passé: bezań gwelet

         - le conditionnel irréel du passé:  ... e c’hallje bezań roet

2. ISLAVARENNOŁ

         - goulennata (interrogative)

         - amzeriań: pa oan

         - martezeań: ma’z eus unan

         - diskuliań (complétive): gwir eo e oan ...; lavarout a ran on ..., ... em eus ... ; sońjet em eus e c’hallin ....

         - pa, ma, peogwir, evel ma, e-lec’h ma;

3. ARAOGENNOŁ (prépositions):

         - diouzh: diouzh ar beure, diouzh ar c’hiz,

         - e / e-barzh: sońjal e-barzh an arc’hant

4. A BEP SEURT

- le préfixe ad: adlakaat, adkas;

- le collectif: krampouezh, ur grampouezhenn;

         - le pronom an hini;

         - l’exclamatif pebezh+ nom: pebezh paotr!

 

IV. LONTEGEZH

1. Amzerioł: futur, passé.

         Le plus-que-parfait, temps du récit passé.

2. Islavarennoł:

         -avec pa  e keit ma, peogwir.

         -Complétives

3. Troiennoł (expressions): Abalamour da, a drugarez da

 

V. BEAJ DA ROAZHON

1. Amzerioł: présent, futur, conditionnel; présent d'habitude de bezań et kaout; infinitif passé: bezań laeret.

2. Le pronom COD: ouzh o lakaat da goazezań.

2. Islavarennoł:

         -bep tro pa, e keit ma, dre ma, peogwir

3.Troiennoł.

-Expression de but: abalamour dimp da + verbe

-Laisser faire: leuskel da ober.

-Réussir ą faire: dont a-benn d'ober.

-Faire faire : 1. ober d'ar ganerien paouez; 2. Lakaat da goazezań.

-Restriction: ha hi ... a-hend-all.

- futur proche: war-nes + verbe

 

VI. AR PRIŃS HAG AR BAOUREZ

1. Verboł: le passé simple.

2. Le pronom complément:

         e,

         he: d'he c'hlevout

         en: pa en klevas

3. Le superlatif: bravań tiez ha kerań palezioł

4. Islavarennoł:

         ken e voe sioulaet an traoł

         gant ma chomje hep enebiń

5. Meizadoł (Notions):

         -odeur: c'hwez ar brein

         -exclamatif: pegen + adjectif: pegen kaer

 

VII. KER IS

1. VERBOŁ

         -AMZERIOŁ. Présent et temps passés: -imparfait, plus que parfait, passé simple.

         -bezań, présent et imparfait d'habitude; formes impersonnelles.

2. ISLAVARENNOŁ (subordonnées):

          temporelles, complétives, relatives.

3. ARAOGENNOŁ (prépositions).


-da:

    -ret eo dezhi ober ... ,

    -lezel  da ober ...,

    -paouez da ober,

    -lakaat ub. da ober udb.

-digant:

-goulenn digant ub ober udb,

-ouzh:

    -sellout ouzh ub

    -difenn ouzh ub. ober udb,

    -sentiń ouzh ub,

    -ober goap ouzh ub,

    -bezań staget ouzh udb

-nemet: e verc'h nemeti

 


4. A BEP SEURT

         -le réciproque: an eil ... egile

         -le réfléchi: en em guitaat

         -le superlatif: ar skwer washań

 

VIII. GOUDE AN EMGANN

         Le vocabulaire est la réelle difficulté du texte.

1. Islavarenn-stag: subordonnée relative: ar pezh a lavaront

2. Verboł: présent, futur.

3. Meizadoł:

         -positions du corps: bezań (mont) en e goazez, en e sav;

         -essayer de faire qqch: klask ober udb

         -incapacité: n'eo ket evit kompren

 

IX. NAONED, AFRIKA

1. Verboł: imparfait, futur, passé simple; le passif

2. Islavarennoł: pa, evel ma;

3.Meizadoł:

-Obligation: rankout a ra, ret eo dezhań

-Colčre: droug zo ennań ouzh e vistri

-Le maximum: ar buanań ar gwellań.

-La derničre fois que je: ar wech diwezhań din + verbe.

 

 

X. MILINEREZ AET DA LADY

1.Verboł: Le prétérit. Le passé d'habitude (a veze, o deveze).

Le passif: Manerioł a voe prenet

2. Anvioł-kadarn (substantifs): pluriel irrégulier : annezad annezidi

3. Islavarenn: evit ma.

4. Préfixe:-ad: addimeziń, adkempenn, adsevel

5. Suffixes:

-enn: leurenn, toenn: noms d'objets féminins

-er: arc'hanter, merc'hetaer, miliner:  noms masculins

-erez: milinerez, noms féminins

-erezh: nom d'activité, masculin: ijinerezh, greanterezh, embregerezh

-our: arzour, livour, senedour, noms masculins

-va: peskva, nom masculin

 

XI. SKINWEL

1.  Verboł: imparfait d'habitude, passé simple.

2.  Islavarennoł:

      -temporelles: un amzer ma, mareoł ma; tra ma;

      -comparatives: evel ma; ken dizesk ma;

      -consécutives: ken e sponte; ma ( si bien que);

      -gant an treut ma;

      -relative négative: ar merc'hed na gavent ket

      - conditionnelles: ma'z eus

         -la subordonnée interrogative indirecte.

 


GERIOŁ

 


A

abadenn* (oł): émission

abalamour da: ą cause de; pour

abaoe: depuis

abeg: cause

a-benn: pour; dans, d'ici

a-benn ar fin: finalement

a-benn pegeit: dans combien de temps?

a-benn pegoulz: pour quand?

a-berzh: de la part de

a-bezh: entier

a-blaen ą plat

a-bouez: important

ac'hanen: d'ici

ac'hanta: eh bien

adkas: renvoyer

adkempenn: réparer

adlein: goūter du matin

a drugarez da: grāce ą

adsevel: rétablir

adtapout: rattrapper

a-enep : contre

aerlestr: aéronef

aesaat: faciliter

a-gevret: ensemble

a-gostez: de cōté

a-greiz-holl: tout ą coup

a-hed: tout le long de

a-hend-all: par ailleurs

a-hervez: parait-il

ahont: lą-bas

alc’hwez(ioł): clé(s)

a-leizh: en nombre

aloubiń: envahir

aluzon*: aumōne

ambrouger: guide

amezeg (eien): voisin

anaoudegezh*: connaissance

a-nebeudoł: petit ą petit

aneval: animal

anken: angoisse

annezad (-idi): habitant

anvet: nommé

arc'hanter(ien): financier

ardivink:machine

arnod: essai; -enn*: examen

arzour (ien): artiste

astennet: étendu

aotreet: autorisé

aour: or

aozań: organiser

arallvedad: extraterrestre

ardivink:machine

ardoł fall: grimaces

arvest: spectacle

asantiń: accepter

askorn (eskern): os

astennet: étendu

atahinerezh: provocation

a-vremań: d'aujourd'hui

a-zehou: ą droite

azeuliń: adorer

azezań : s’asseoir

azezenn*: sičge

 

B

babourzh: babord

bac'hań: emprisonner

badaouet: étourdi

bae: baie

bageal: faire du bateau

bag-saveteiń*: bateau de sauvetage

banell*: venelle

barbariezh*: barbarie

barn: juger

barrad elvaj: crise de nerfs

beajour(ien): voyageur

ber: broche

berań: couler

bern: tas; -iań: entasser

berzań: interdire

beuzet: noyé

bev: vivant; -ań: vivre

biken: jamais (futur)

biskoazh: jamais

biskoazh kemend-all: pas possible!

biz(ied): doigt

blejadenn*: beuglement

blenier: chauffeur

bleunioł: fleurs

bodań: réunir; -adeg: réunion

boest*: boīte

botoł-ruilh: patins ą roulettes

bourzh: bord (de navire)

bouzar: sourd; us: assourdissant

bouzelloł: boyaux

bran* (brini): corbeau

brec’h*: bras

bredvezeg: psychiatre

brein, breinet: pourri

breizhat: breton

bresk: fragile

brevus: éreintant

brezel(ioł): guerre

broad*: nation; -el: national

brokus: généreux

bronn*: sein

brud: réputation

bruderezh: publicité

brudet: célčbre

bugaleaj: enfance

bugel: enfant

buhez*: vie

burzhud: miracle

 

CH

chadenn*: chaīne

charreat: charroyer,transporter

chas:  chiens

chekenn*: chčque

chemed: savoir-faire

cheuc'h: chic

chifet: froissé

chom a-sav: s’arrźter

chom hep ober: ne pas faire

 

C'H

c'hoarvezout: se passer

c'hwek: doux

c'hwezań: suer

c'hwez, c'hwezenn*: sueur

c'hwezh*: odeur

c'hwitout: rater

 

D

da gustum: d’habitude

dalc'hmat: toujours

damant: dommage

danevell*: récit; -er: narrateur; -iń: conter

daonet: damné

daouarn: mains

daoulagad: yeux

(d'an) daoulamm: trčs vite

daoust ha: est-ce que

darbet dezhań: il a failli

darempred: relation; iń: fréquenter

darev: mūr; prźt

darn: part, certains

degas: apporter

degemer: accueillir

deiz war-lerc'h: lendemain

dellit (dellez): mériter

delwenn*: statue

Denelezh*: Humanité

derc'hel (dalc'h): continuer

desket: instruit

deuet da vezań: devenu

devet: brūlé

devezh: journée

devezh-arat: demi-hectare

dial: vengeance

diamen lointain

diaoulek: diabolique

dibab: choisir

dibluskań: éplucher

dic'hoanag: désespoir

didalvez: paresseux

didroidell: sans détour, franc

difenn: défendre

difoupań: dénicher

digalori: sans calories

digeriń (digor): ouvrir

digredus: incroyable

dihunet: réveillé

dilez: démission

dilezel: abandonner

dilhad: habits

dimeziń (gant): se marier (avec)

dinac'h: refuser, nier

dinoaz: inoffensif

diorroet: développé

diouennet: exterminé

diouzh ar c'hiz: ą la mode

dir: acier

direnkań: déranger

diroll: dissolu, débauché

disakr: impie

disec’het: desséché

disglavier: parapluie

dishańval: différent

diskenn: descendre

dislonkadenn*(oł): vomissure

dispac'h: révolution

dispac'her: révolutionnaire

dispakań: déballer

dispar: extra

dispign: dépenser

displegań: expliquer

disterań: moindre

distruj: destruction

divac'hagn: non estropié

divadaouiń: revenirą soi

divalav: laid

divi: fourbu

divinout: deviner

divizout: décider

divhar*: jambes

divogediń: fumer

divrec'h*: bras

diwall: protéger

diwar: de sur; ą partir de

diwar wel: hors de vue

diwezhań: dernier

dizesk: ignorant

dizrouk: pas méchant

dle: dette

domani: domaine

dońjerus: dégoūtant

dont e-barzh: entrer

dont a-benn (da): réussir (ą); (eus): venir ą bout (de)

dor*: porte

dornań: battre

douarad (iz): terrien

dougen: porter

doujańs: respect

doujus: respectueux

dreist-holl: surtout

dres: juste

droch: stupide

droug: mal; colčre

droug-kof: mal de ventre

droug-skevent: tuberculose

drouk: méchant

dug(ed): duc

du-hont: lą-bas

 

E

ebatal: s’amuser, faire la fźte

ebatoł: plaisirs

echedoł: echecs

ed: blé

(an) eil ... egile: l’un ... l’autre

e-lec’h ma: oł

e-leizh: en quantité

e-keit ma: pendant que

e-kerz: pendant

e kostez: du cōté de

embann: proclamer

embregerezh: entreprise

emgann: combat

empenn: cerveau

emzalc'h: conduite

end-eeun: mźme

en-dro da: autour de

enebiń (ouzh): s'opposer (ą)

en e boull: en ruines

en em dennań (eus): se tirer (de)

en em gavout (gant): rencontrer

en em sońjal: réfléchir

engroez(ioł): foule

eno: lą

en e goazez: assis

en e sav: debout

enklasker: enquźteur

en ur ober: en l'espace de

eor: ancre

eren (ere): lier

erruout: arriver

eskern: gw. askorn

estlammiń: s'exclamer

estren: étranger

e-tal: prčs de

e-touez: parmi

eürus: heureux

evel-hen: comme ceci

evn(ed): oiseau

ezhommek: besogneux

 

F

fabourzh: faubourg

fallagriezh*: méchanceté

farsal: blaguer

fazi: erreur; -ań: faire erreur

fellout da: vouloir

feurmiń: louer

filmaozer: réalisateur

fińval bouger

flaer: puanteur

flammenn*: flamme

flour: doux (au toucher)

foz*: fossé

fri: nez

fromań: émouvoir

fromadenn*: émotion

fuloriń: se mettre en colčre

 

G

gablotoł : WC

gadal: lascif

galloud: pouvoir

galloudus: puissant

gallout: pouvoir

ganet: né

garv: dur

gell: brun

genaoueg: imbécile

genel (gan): engendrer

gervel (galv): appeler

gevier ( ur gaou): mensonges

glav-pil: pluie battante

gleb: mouillé; g.-teil: trempé

gloazet: blessé

goaf: lance

godell*: poche

goleiń (golo): couvrir

golo: enveloppe

gonit: (gonez): gagner

gor: chaud

gorrek: lent; -aat: ralentir

gouel: fźte

gouelań: pleurer

gouelec'h(ioł): désert

gouli: plaie

goullo: vide

goulou (gouleier): lumičre; g.-deiz: aube

gourhent: autoroute

gouzout diouzh: s'y connaitre en

gov: forgeron

greanterezh: industrie

gwad: sang; -ek: sanglant

gwalc’het: habillé

gwallskoet: atteint

gward(ed): guarde

gwarezet: protégé

gwarizi*: jalousie

gwashań: pire

gwashoc’h: pire (que)

gwaz(ed): homme

gwech*: fois

gwechall: autrefois

gweladenniń: visiter

gweled: vue

gwenneg (gwenneien): sous

gwerennad*: verre

gwerzh: vente; -ań: vendre

gwir(ioł): droit

gwiskad: couche

gwiskań: revźtir; -et: habillé

 

H

ha pa: mźme si

hantereur*: demi-heure

hańvalout: sembler

harlu: exil

harpet: arrźté

hendadoł: ancźtres

henozh: ce soir

heńvel: semblable

hepmuiken: sans plus

hźrezh*: héritage, succession

hervez: selon

heugiń: horrifier; -us: horrible

hilligań: chatouiller

hini kreńv: du fort

hirvoudiń: gémir

hoalus: attirant, sexy

hud: magique

hollvedel: universel

horellań: vaciller

hualań: entraver

huchal: crier

huńvre: rźve; -al: rźver

 

I

ibil: cheville; sexe male

ijin: génie inventif; -ań: inventer; -us: inventif

ijinerezh: industrie

ijinour: ingénieur

iliz*: église

isdiorroet: sousdéveloppé

iskis: bizarre

 

K

kaer: beau

kaezh: pauvre ( tendre)

kalet: dur

kalfichat: taillader

kalon*: coeur; courage

kambr*: chambre

kanfard(ed): gamin

kann: bagarre

kannad: émissaire

kanndiezh*: ambassade

kannań: laver le linge

kanod: canot

kantolor: chandelier

kaotigell*: confiture

kaouad: averse

kaoz*: cause; question (de)

kaozioł: racontars

karg* (oł): charge

karout: aimer

karr (kirri): auto ; karr-boutin: autocar; karr-samm: camion

karter: quartier

kas: envoyer

kās, kasoni*: haine

kastiz: chātiment

kavout: trouver

kazetenn*: journal

keflusker: moteur

kein: dos

kelc'h: cercle

keleier: nouvelles

kelien: mouches

kembread: gallois

kemend-all: autant

kemennadenn*: annonce

kempouez: équilibré

kenderc'hel: continuer

kenkent: aussitōt

kentel*: leēon

kenvroad (iz): compatriote

kenwerzh: commerce

keodedour(ien): citoyen

kźr*: la ville; kźrbenn*: capitale

kerc'hat: chercher

kerc’henn*: tour du cou

kźriadenn*: village

Ker Is: la ville d’Ys

Kerne: Cornouaille

kerzhout: marcher

keuneud: bois

kevandir: continent

kezeg: chevaux kiań: souffrir

kimiad: adieux

kimiour: chimiste

kinnig: proposer

klańvidik: maladif

klasad: classe

klask: essayer (de)

klask fred: chercher affaire

klaoustre: pari; -er: parieur

kleier: v. kloc’h

kleiz: gauche

klemm: se plaindre

kleńved: maladie

klevout: entendre

kleze: épée

kloc’h (kleier): cloche

koant: joli

koantenn* belle

koantiz*: beauté

koavon: crźme

koazez: séant, position assise

koazezań: s'asseoir

koc'hu: halles

kofesaat: confesser

koll: perdre; perdant

komz: parole

kondaoniń: condamner

konnar*: colčre

konnar*: colčre; -iń: se mettre en colčre

kont*: compte

kontadenn*: conte

kontań: raconter

korf: corps

korn: coin

koroll: danse, -adeg*: bal

kouezhań: tomber

koulz: aussi bien

kraban(oł): griffe

krampouezhti: crźperie

kran: chic

kraoń-kelvez: noisettes

krediń: croire; oser

kregiń: commencer

krenań: trembler

krennard: adolescent

kreskiń: croītre

kreun: croute

krigi-raden: crochets de fougčre

kristen: chrétien

kriz: cruel

kroc'hen: peau

krog da: commencé ą

krog e: accroché ą

krozal gronder

kuitaat: quitter

kutuilh: cueillir

kustum: habitué

kustumań: avoir l'habitude de

kuzhat: cacher

 

L

laer(on): voleur

laerezh: voler; (se) dérober

lakaat: mettre

lanneg*: lande

lazhań: tuer

lazh-korf: labeur

leanez*(ed) nonne

legadiń: léguer

lźr: cuir

leun: plein

leurenn*: scčne

leuskel (laosk): laisser

lez*: rive

lezel: laisser

lezenn*: loi

lidań: célébrer

livadur: peinture

livour: peintre

lizher (lizhiri): lettre

lochenn*: cabane

lochore: dadais

lod: part

logell*: cabine

loman: pilote

lonkań: avaler; boire (péj.)

lontegezh*: gloutonnerie

lontek: glouton

lous: sale

louzoł: plantes; médicaments

lufr: poli, brillant

lur: franc

 

M

ma: si; ma’z eus: s’il y a

Mab-Den: l'Homme

madelezh*: bonté

madoberoł: bienfaits

maesa: garder

malań: moudre

manac’h (menec'h): moine

mankout: manquer

mann: rien

mar: doute

marc'hadour: marchand

marc'hadourezh*: marchandise

marc'hallac'h: place du marché

marc'heg: cavalier

marc'h-tan: moto; er: motard

marv: mort; marvet: mort

mav: gai

meiz: intelligence

mel: miel

mell-droad*: football

menegiń: citer

mengleuz*(ioł): mine

merc’h*(ed): fille; -eta: draguer; -etaer: coureur de jupons

mervel (marv): mourir

mesk-ha-mesk: pźle-mźle

mestroniań: maitriser

metou: milieu

meuliń: louer; -eudi: louange

meur (a) : plusieurs

meuriad: tribu

mevel: valet

mezh*: honte; -us: honteux

mezhekaet: honteux

mezventi*: ivrognerie

micher*: métier

mil boan: mille peines

milin*: moulin

miliner (ez*): meunier

milliget: maudit

mirdi: musée

mirout: empźcher

moc'haj: cochonnerie

moereb*: tante

moger*: mur

mondian: richard

mojenn*: légende

mont da guzh: se coucher (soleil); m. e-barzh: źtre élu; m. en gouez: se mettre en colčre

morian(ed): nčgre

morzhol: marteau

mouk: mauve

muntrer: meurtrier

munut: minute

munut: menu

 

N

nac'h: refuser

nadoz*(ioł): aiguille

naon: faim; -ek: affamé

nec'het: inquiet

neizh(oł): nid

nemet: sinon

nemeti: qu’elle, unique

nemetken: seulement

neptu: neutre

ne ra forzh: elle s’en fiche

nervioł: nerfs

nevez zo: récemment

nezań: filer (laine)

niverus: nombreux

noazh: nu

noblańs (ed): noble

nulań: annuler

 

O

oabl: ciel

oaled*: foyer

ober goap: se moquer

oberiadur: oeuvre

ober van (ouzh): se soucier de

obererezh: activité

obidoł: funérailles

orin: origine

ouzhpenn: plus de

 

P

padout: durer

palez: palais

panell: panneau

paouez: cesser

paour (-razh): (trčs) pauvre

paourez*: pauvresse

paramantour(ien): armateur

pare: guéri

pariadenn*: pari

parrez*: parroisse

patati: saute-mouton

patrom: modčle

pavez: pavé

peadra: de quoi

pebezh: quel(le)

pec’hed: péché

pec’her: pécheur

pediń: prier

pegań: coller

pell: loin, longtemps

pellgomz*: téléphone

pell zo: il y a longtemps

pennad: bout de temps

penn a-dreńv: arričre

penn-da-benn: complčtement

pennek: tźtu

penton: cuve

peoc'h: paix

peorien: pauvres

perc'henn (ed): propriétaire

perzh: qualité; part (kemer p.)

peskva: aquarium

petra zo kaoz: pourquoi

peurliesań: en général

pigell*: pioche

pilat: battre

pinijenn* punition

pinvidig (eien): richard

pinvidigezh*: richesse

planedenn*: plančte

plegań: plier

poan*(ioł): peine; iań: peiner

poazhań: cuire

politikerezh: politique

pobl*(oł): peuple

poltred: portrait

pompadoł: fastes

porpant: veste

pouez: poids

pouezań butun: dodeliner

pourvez(ioł): provisions

pred: repas

prederouriezh*: philosophie

preizh: proie

prenań skiant: acquérir de l'expérience

prenadenn*: achat

prevez: privé

prezeg: prźcher

prińs(ez*): prince(sse)

priz: prix

prof: cadeau; -ań: offrir

prokulor: procureur

prouenn*: preuve

provińs (oł): province

 

R

ragistor: préhistoire; -el: -ique

rankout: devoir

rannnvro*: région

(ar) re: les (+ adj.)

(ar) re all: (les) autres

redek: courrir

reiń (ro): donner

ren: mener, régner; -er: directeur

repuiń: (se) réfugier

resis: précis

reut: raide

revr: cul

riboter (ien): débauché

riv: froid

roched: chemise

roched stamm-orjal: cotte de mailles

rod-stur*: volant

rostań: rōtir

rouanez*: reine

rouantelezh*: royaume

roue (rouaned): roi

roz: rose

ruilhal: rouler

 

S

sac'had: cuite

sac'het: bloqué

sae-gambr*: robe de chambre

saezh: flčche

sakreal: jurer

sal-gibellań*: salle de bain

sammań: prendre en charge

santout:  sentir

saoz(on): anglais

sav: position debout

selaouer: auditeur

sell (oł): regard

semplań: s'évanouir

senedour: sénateur

sentiń: obéir

serr-noz: crépuscule

sevel (sav): monter; élever

sioul: tranquille

skalieroł: escaliers

skiant*: bon sens; science

skiantour(ien): savant

skignań: distribuer

skinarvester(ien): téléspectateur

skinwel: télévision

sklav(ed): esclave;

sklavelezh*: esclavage

skluz(ioł): écluse

skoazell*: aide

skoazellań: aider

skramm: écran

skrijań: frissonner

skuilhet: versé

skwer*: exemple

sevel:  monter

skoaz*: épaule

skolaj: collčge

soavon: savon

sod(ien): fou

sońj: souvenir

sońjal (e): penser (ą)

sorbienn*(oł): histoire

souezhus: étonnant

spis: précise

splann: évident; -ań: briller

spont: frayeur; -ań: prendre peur

spouronet: effrayé

stad*: état

stagań: attacher

stalaf(ioł): volet

staliań: installer

stamm: tricot

staot: pisse

stekiń (stok): toucher

stźr*: rivičre

stign: rideau

straed*: rue

strinkań: jeter

strobineller: magicien; -ezh: magie

stur: gouvernail

 

T

taget: étouffé

tal: front

tamall: accuser

tan: feu

tanav: fin

taol: coup

tapout: attrapper

tarzhań: éclater, se lever (le jour)

teil: fumier

teirgwern: trois-mats

tell-gastiz*: amende

tennań: tirer

teńvalijenn*: obscurité

teńzorva: lieu de trésor

teod: langue

teorienn*:théorie

terriń (torr): casser

terzhienn*: fičvre

teurel (taol): jeter

tev: épais; -aat: grossir

tevel (tav): se taire

tiegezh: famille

tintal tinter

tireoul: essence

tizh: vitesse

toenn* (oł): toit, toiture

tokarn casque

tommań: chauffer

torchań: essuyer

torfed: crime

torr-penn: casse-tźte, c.-pieds

tost: proche; presque

tostaat approcher

touet: juré

toullad: quelques

toull-bac'h: prison

toullgofań éventrer

tra ma: pendant que

trec'h: victoire; victorieux

tredan: électricité; électrique

treiń (tro): tourner

treflamm: enthousiasme

trelatet: affolé

trema: vers

tremen: passer

trenk: aigre, -ań: tourner ą l'aigre

trevadenn*(oł): colonie

tric'horn:triangle; -ek: triangulaire

tro*: tour; occasion

troad (treid): pied

troc'hań: couper

troet : enclin

trouz: bruit

troiad*: tournée

trubuilh(oł): souci, problčme

truezus: pitoyable

trugarekaat: remercier

trumm: soudain

tu: moyen

tu bennak: quelque part

tudoł: gens (vocatif)

 

U

urcher: huissier

urzh*: ordre

 

V

voulouz: velours

 

W

war a seblant: semble-t-il

war-du: vers

war-eeun: tout droit

war-goust: aux frais de

war-lerc'h: aprčs, ą la suite de

war ma zroad: ą pieds

war-nes: sur le point de

war-raok: en avant

war zigarez: sous prétexte de

 

Y

yac'h ha divac'hagn: sain et sauf

yaouankiz: jeunesse; -oł: jeunes

yudal: hurler


 



[1]an nen: an den

[2]danvezioł d’ober dilhad

[3]Gore: Gorée

[4] Klevout e begement: bezań krozet